İlkbaharın ilk günlerinde arıcının kovanlar üzerinde yapacağı çalışmaların, o seneki bal verimi üzerinde çok büyük etkileri olur. Bilinçli bir arıcı ilkbahar bakımını ihmal etmeyerek, arılıktaki problemleri en baştan çözer ve bal toplama mevsiminde arılarını en verimli şekilde çalıştırır.
Verimi yüksek ürün almak isteyen arıcının hedefi, büyük bal toplama mevsimine kadar kovandaki arı sayısını mümkün olduğunca çok artırmak olmalıdır. Bal toplama mevsiminde bu sayıyı 80.000-100.000 yapabilen arıcı o sene istediği miktardaki balı alabilir. Bu sayı ne kadar düşük olursa arının getireceği ve depolayacağı bal da o kadar az olur.
Arazide nektar akımının yoğunlaştığı günler olarak tanımlayabileceğimiz büyük bal toplama mevsimi, ortalama olarak 10 ile 30 günlük bir süreyi kapsar. Bu dönemde bitkilerin oluşturduğu nektar miktarı en üst seviyeye çıkar. Bu süre yıl, iklim, mevsim ve coğrafi koşullara göre değişir. Arılar günlük ihtiyaçlarından artan balı ancak bu mevsimde kovanlara depolayabilirler. Toplam arıcılık faaliyetlerini mevsimlere bölersek, büyük bal toplama mevsimi süre olarak çok az bir zaman dilimini kapsar.
İlkbaharda arılıkta yapacağımız ilk işlerden biri, kış için aldığımız önlemler arıların uçuşunu engelleyecek şekildeyse bunları kaldırmaktır. Eğer kovanları yanyana yaklaştırıp üstlerini örttüysek, kovan yerleşimlerini gerçek durumlarına getirmek gerekir. Kovan giriş delikleri kapatılmışsa açılmalıdır. Ayrıca kovan uçuş deliklerini tıkayan arı ölüleri temizlenmelidir.
http://www.aricilikmalzemelri.web.tr/
10 Aralık 2011 Cumartesi
YENİ ARICILIK YÖNETMELİĞİ
30 Kasım 2011 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 28128
YÖNETMELİK
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:
ARICILIK YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; arıcılıkta yetiştiricilik, araştırma, gen kaynaklarının tespiti, muhafazası, ıslahı, suni tohumlama, yeni hatların oluşturulması, damızlık materyalin ithalat ve ihracatı, ticari maksatla ana arı yetiştiriciliği temel esaslarının belirlenmesi, yaygınlaştırılması ve arı sağlığının korunmasına yönelik tedbirlerin alınmasıdır.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; arıcılıkla ilgili her türlü üretim, ıslah, damızlık materyali elde etme, sabit ve gezginci arıcılık konusundaki esasların belirlenmesi, arı sağlığı ve nakline ilişkin gerekli tedbirlerin alınması, alet, makine ve malzemelerin standardizasyonu, eğitim, projelendirme, ballı bitkiler tarımının geliştirilmesi, ana arı yetiştiriciliği, bal arılarında suni tohumlama konularını kapsamaktadır.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 3/6/2011 tarihli ve 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Ana arı üreticisi: Ana Arı Yetiştiricisi Sertifikası sahibi olup, damızlık ana arılardan ana arı üretip satan kişi veya tüzel kişileri,
b) Ana arı üretimi: Aşılama tekniği kullanılarak, damızlık olarak seçilmiş farklı kolonilerden ana ve erkek arı yetiştirilip çoğaltılmasını,
c) Arıcı: Arıcılık işlerini meslek edinen ve geçimlerini kısmen veya tamamen bu yoldan kazananları,
ç) Arıcılık: Arıyı canlı materyal olarak kullanarak, arı ve arı ürünleri üzerinde fiilen yapılan çalışmaları,
d) Arıcılık Kayıt Sistemi (AKS): Etiketlenmiş kovanlara ait bilgilerin merkezi bir veri tabanında kayıt altına alındığı, izlendiği, raporlandığı Bakanlık kayıt sistemini,
e) Arıcı kimlik kartı: Merkez birlikleri tarafından üyelerine verilen arıcının bilgilerini içeren belgeyi,
f) Arı Konaklama Belgesi (AKB): Arıcının kayıtlı olduğu il/ilçe dışında konaklamak için aldığı belgeyi,
g) Arılık: Arılı kovan ve ekipmanların bulunduğu açık ya da kapalı tesis ve alanları,
ğ) Arı ürünleri: Arıcılık çalışmaları sonunda üretilen bal, polen, balmumu, propolis, arı sütü, arı zehiri,
h) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,
ı) Birlik: 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ve 29/6/2004 tarihli ve 5200 sayılı Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu çerçevesinde faaliyet gösteren arıcı örgütlerini,
i) Gezginci arıcı: Bitkilerdeki farklı çiçeklenme döneminden üst düzeyde faydalanmak ve kış koşullarından arılarını korumak maksadıyla kolonilerinin yerini değiştiren arıcıyı,
j) İl müdürlüğü: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı il müdürlüğünü,
k) İlçe müdürlüğü: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ilçe müdürlüğünü,
l) İşletme tanımlama numarası: İl/ilçe müdürlüğü tarafından Türkvet kayıt sisteminde tanımlanan her bir işletme için verilen numarayı,
m) İzole bölge: Bakanlıkça belirlenen ve yarıçapı en az 15 km olan yalnızca saf ırk, ekotip veya üretilecek hibritin baba hattını oluşturan kolonilerin bulunduğu yabancı kolonilerden arındırılmış ve dışarıdan arı girişine kapalı çiftleştirme bölgesi alanı,
n) Koloni: Yumurtlayan ana arısı bulunan ve üretim faaliyetlerinin sürdürüldüğü 3-4 açık ve kapalı yavrulu olmak üzere 6-8 ve üzeri çerçeveli arı ailesini,
o) Konaklama kapasitesi: Bir bölgede flora ve ekolojik şartlar dikkate alınarak, mevcut kolonilerin verimini düşürmeden, birim alanda bulundurulabilecek arılı kovan miktarını,
ö) Kovan: Taşınabilir arı ailesi barınağını,
p) Polinasyon: Çiçekli bitkilerde döllenmenin bal arıları tarafından gerçekleştirilmesini,
r) Sabit arıcı: Kolonilerini tüm yıl boyunca Türkvet Kayıt Sisteminde İşletme Tanımlama Numarası ile kayıtlı olduğu yerde bulunduran arıcıyı,
s) Suni tohumlama: Çiftleşme olgunluğuna gelmiş arının spermi alınarak alet yardımıyla çiftleşme olgunluğuna gelmiş ana arının döl yoluna verilmesini,
ş) Temel petek: Saf balmumundan sterilize edilerek, tekniğine göre imal edilen standart ölçülerdeki balmumu levhaları,
t) TSE: Türk Standartları Enstitüsünü,
u) Türkvet kayıt sistemi: Bakanlık Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından, Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği çerçevesinde oluşturulan işletmelerin, yetiştiricilerin ve sığır cinsi hayvanların kimlik bilgilerinin kayıt altına alındığı veri tabanını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Gezginci Arıcılık
Gezginci arıcılık
MADDE 5 – (1) Gezginci arıcı hareketleri, aşağıdaki hususlar çerçevesinde yürütülür.
a) Gezginci arıcıların yerleştirilmelerinde, il/ilçe müdürlükleri yetkilidir.
b) İl ve ilçe müdürlükleri; gezginci arıcıların konaklayacakları yerleri ve kapasiteleri; il/ilçe müdürlüğünde görevli arıcılık konusunda deneyimli iki teknik personel ve birlik/birliklerin temsilcilerinden oluşan en az üç kişilik bir komisyonla, bitki florası, topografik ve ekolojik yapısı, yerleşim birimleri varsa sabit arıcılara ait koloni varlığını da dikkate alarak belirler ve bunlar harita üzerinde işaretlenir. Orman bölgelerinin kapasiteleri belirlenirken Orman ve Su İşleri Bakanlığının temsilcisi de komisyonda yer alır. Bölge koloni kapasitesi, flora varlığında kayda değer değişiklik olması (iklimsel veya yeni yerlerin açılması) durumunda güncellenir.
c) Bölgeler için koloni kapasitesi belirlenirken nektar ve polen veren tüm bitki varlığı göz önünde bulundurulur.
ç) Arılıklar, arı kışlatma bölgelerinde flora kapasitesine bakılmadan en az 150 metre aralıkla yerleştirilir. Ancak narenciye alanlarında kışlatma yerleşimi yapılırken arılıklar arası mesafe bölgenin flora kapasitesine göre ve en az 300 metre olacak şekilde düzenlenir. Araziye özel durumlarda uzaklığı belirlemeye il/ilçe müdürlüğü yetkilidir.
d) Belirlenmiş bölgede konaklayacak gezginci arıcı, konaklayacağı yer gerçek kişiye ait ise şahısla, köy arazisi ise köy muhtarlığıyla, diğer tüzel kişiliklere ait arazi ise yetkililerle, Devlet ormanlarında konaklayacak arıcılar da Orman ve Su İşleri Bakanlığının ilgili birimleri ile anlaşma yaptıktan sonra EK-1’de yer alan Arı Konaklama Belgesi (AKB)’nin 1 inci Bölümü imzalanır.
e) Konaklama yerini belirleyen ve yerleşme müsaadesi isteyen arıcı AKB ile konaklayacağı ilin il/ilçe müdürlüğüne başvurur. Arıcı tarafından belirlenen konaklama yeri il/ilçe müdürlüğünce de uygun bulunursa AKB’nin 2 nci Bölümü onaylanır. Arıcı, AKB’yi ibra ederek çıkış yapacağı ilin, il/ilçe müdürlüğünden Hayvan Sevklerine Mahsus Yurtiçi Veteriner Sağlık Raporu alır ve bu belgelere istinaden arılarını sevk eder. Rapordaki sevk adresi ile AKB’deki konaklayacağı adres aynı olmalıdır. AKB olmayan arıcıya veteriner sağlık raporu düzenlenmez. Gezgincilik yapan, kayıtlı olduğu adrese ve/veya kendi arazisine dönen arıcıdan da arı hareketlerinin kontrolü ve takibi için AKB istenir.
f) Yer gösterilmeden ve belgeleri olmadan yerleşen arıcının arıları, il/ilçe müdürlüğünün talebi ile mülki amirlikçe güvenlik güçleri marifetiyle bulunduğu yerden kaldırılır. İl/ilçe müdürlüğü, işgal edenler hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 154 üncü maddesine göre işlem yapılmak üzere, Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunur. Kaldırma sürecinde meydana gelen zarardan arıcı sorumludur. Nakliye ve işçilik ücreti arıcıdan alınır. Mücbir sebepten dolayı arısını izin aldığı adres dışına indirmek zorunda kalan arıcıya il/ilçe müdürlüğünce mazeretin uygun görülmesi durumunda cezai işlem uygulanmaz, arıcı beş gün içerisinde AKB de izin aldığı adrese sevk edilir.
g) AKB işlemlerini arıcı adına üçüncü şahıslar takip edebilir.
ğ) Arazi sahipleri dışında herhangi bir muhtarlık ile kamu kurum ve kuruluşunca, arıcıdan konaklama ücreti dâhil hiçbir ad altında ücret alınmaz.
h) Konaklanan bölge için belirlenmiş koloni kapasitesi üzerindeki yerleşim taleplerine il/ilçe müdürlüklerince izin verilmez. Ancak konaklama planlamasında il/ilçe müdürlükleri sadece en son gelen arıcıyı mağdur etmeyecek şekilde bölge koloni kapasitesi üzerinde konaklama müsaadesi verir.
ı) Gezginci arıcılık yapan üreticiler, konaklama yapılan yerlerde arıların çevreye zarar vermemesi için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Arı konaklatılan alanlarda otlayan hayvanların arıdan zarar görmemesi için tedbirleri almak hayvan sahiplerinin sorumluluğundadır.
i) Yerleşim işlemleri tamamlanmış arıcılar ve yanında çalışan kişilerin isimleri il/ilçe müdürlükleri tarafından o mahallin güvenlik birimlerine liste halinde bildirilir.
j) Arı gen kaynaklarının tespiti ve yerinde korunması amacıyla izole bölgeleri, bilimsel çalışmalar sonucunda oluşturulacak komisyon kararı doğrultusunda Bakanlık belirler. Komisyon, Hayvancılık Genel Müdürlüğünce; üniversite, birlik ve ilgili kurum ve kuruluşlardan temsilcilerin katılımıyla oluşturulur. İzole bölgelere dışarıdan arı girişleri yasaktır. İl/ilçe müdürlükleri, ilan edilen izole bölgeye yasa dışı girenler hakkında 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 154 üncü maddesine göre işlem yapılmak üzere Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunur.
k) Arılıklar, trafiğin yoğun olduğu bölgelerde yoldan en az 200 metre, stabilize ara yollarda ise en az 30 metre uzaklığa yerleştirilir.
l) Gezginci arıcılık yapan arıcılar, arılarını çevreye rahatsızlık vermeyecek şekilde meskûn mahal dışında bir yere yerleştirir. Sabit arıcılar ise kolonilerini köy ve beldelerde çevreye rahatsızlık vermeyecek şekilde ve insanların toplu olarak hizmet aldıkları cami, okul, sağlık ocağı, karakol gibi benzeri alanlardan en az 200 metre uzağa yerleştirir. Yerleşimin dağınık olduğu bölgelerde ise bu mesafe en yakın eve en az 50 metre olmalıdır.
m) Meskûn mahal ve mücavir alan sınırları içinde arı konaklatılmasında ortaya çıkan ihtilafların giderilmesinde il/ilçe müdürlükleri yetkilidir.
n) Arılığın yerleşim yerinin komisyon tarafından onaylanması durumlarında, yaşanacak herhangi bir olumsuzluk arıcının sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
o) Devlet ormanlarında konaklayacak arıcıların izin ile ilgili usul ve esasları ile arı konaklama yer tanzimi, arılık içme suyu ve ulaşım yolları Orman ve Su İşleri Bakanlığınca sağlanır.
ö) 1/7/2003 tarihli ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu uyarınca ilan edilen Yaban Hayatı Koruma ve Geliştirme Sahalarındaki arıcılık faaliyetleri, ilgili mevzuat çerçevesinde hazırlanan Yönetim ve Gelişme Plan Kararları çerçevesinde yapılır.
p) Arıcı, arıcı kimlik kartını, resmî görevliler tarafından talep edilmesi durumunda birliğe kayıtlı olduğunu belgelemek için göstermek zorundadır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Temel Petek ve Bal Standardı
Temel petek
MADDE 6 – (1) Piyasaya arz edilen temel petekler aşağıdaki özelliklere sahip olmalıdır.
a) Temel petek üretiminde kullanılan balmumu 1 atmosfer basınçta 120 °C de 15 dakika süreyle veya eş bir sterilizasyon işlemine tabi tutulmalıdır.
b) Temel peteğe, balmumunun doğal yapısında bulunmayan, parafin, serezin, iç yağı, reçine, oksalik asit, ağartıcılar gibi yabancı maddeler karıştırılmaz.
c) İl müdürlükleri temel petek üretim işletmelerini en az yılda iki kez standartlara uygunluğu yönünden kontrol eder.
(2) Bakanlıkça düzenleme yapılıncaya kadar TSE standartları esas alınır.
Bal standardı
MADDE 7 – (1) Bal üretimi standardı, ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülür.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Ana Arı Yetiştiriciliği, Eğitimi ve Arılarda Suni Tohumlama
Ana arı yetiştiriciliği ve eğitimi
MADDE 8 – (1) Damızlık ana arı, ana arı yetiştiriciliği ve eğitimi uygulama usul ve esasları Bakanlıkça belirlenir.
(2) Bakanlık, arıcılara yönelik Ana Arı Yetiştiriciliği Sertifikası vermek üzere, ana arı yetiştiriciliği kursları düzenler ve düzenletir; kurs ücretleri dâhil olmak üzere bu kursların düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları belirler.
Arılarda suni tohumlama
MADDE 9 – (1) Suni tohumlama yapacak gerçek ve tüzel kişilere eğitim sonucunda Bakanlıkça sertifika verilir. Suni tohumlama ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Ballı Bitkiler ve Orman Amenajman Planı
Ballı bitkiler
MADDE 10 – (1) Ballı bitkiler tarımını ve polinasyonu geliştirici ve özendirici tedbirler Bakanlıkça alınır.
Orman amenajman planı
MADDE 11 – (1) Arıların istifade edebileceği orman ağaçlarının kesilmesi, Orman ve Su İşleri Bakanlığının yapacağı uygun bir amenajman planı çerçevesinde uygulanır.
(2) Bal üretimi için ayrılacak orman alanların; amenajman planlarının tespiti, faydalanma zamanı, süresi, şartları, faydalanmada öncelik alacak yetiştiricilerle ilgili kriterler ve birim alana konulacak kovan sayıları, Bakanlık İl Müdürlükleri, birlik ve ilgili Orman ve Su İşleri Bakanlığı Bölge Müdürlüğünce tespit edilir.
ALTINCI BÖLÜM
Zirai Mücadele Tedbirleri
Zirai mücadele tedbirleri
MADDE 12 – (1) İlaçlamada aşağıdaki hususlara uyulur.
a) Mevcut imkânlar ölçüsünde arılıkların ilaçlama yapılan alanlardan uzak yerlerde bulunmasına özen gösterilir.
b) Zirai mücadele yapılacak yerlerdeki ve çevresindeki arıcılara, mücadele yapacak kuruluş ve şahıslar tarafından yedi gün önceden, ilaçlama programına alınan bölgenin genişliği, kullanılacak ilacın cinsi, atılma zamanı, etki süresi ile bal arılarına olan etkisi duyurulur.
c) Arıcılar, il/ilçe müdürlüklerinden, bulundukları yöredeki mücadele programları hakkında bilgi alır.
ç) Bitki koruma ürünleri, kullanıma arz edilen hâliyle ve etiketinde belirtilen tavsiyelere göre uygulanır. Buna aykırı uygulamalarda sorumluluk uygulayana ve uygulanmasına izin verene aittir.
d) Kullanılan bitki koruma ürünlerinin artık ve ambalajları kullanıcıları tarafından uygun şekilde imha edilmek zorundadır.
e) Zirai mücadelede bal arılarını korumak için öncelikle sıvı ilaç kullanılır.
f) İlaçlamalar sırasında arıların su içtiği kaynaklara ilaç bulaştırılmaz.
g) İlaçlamalar akşam üzeri veya sabah erken saatlerde, arıların uçuş yapmadıkları zamanlarda uygulanır.
(2) Bitki koruma ürünlerini etiket bilgilerine uygun şekilde kullanmayanlar ve bitki koruma ürünlerinin artık ve ambalajlarını Bakanlıkça belirlenen esaslara göre imha etmeyenler hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 39 uncu maddesine göre işlem yapılır.
(3) Bakanlıkça; arıcı, zirai mücadele yapacak olan yetiştirici ve ilaç tatbik eden elemanlara arıların ilaçlardan etkilenmemesi ve doğabilecek zararların önlenmesi için düzenli olarak eğitim çalışmaları yapılır veya yaptırılır.
YEDİNCİ BÖLÜM
Tomruk Tahsisi, İthalat ve İhracat İzni
Tomruk tahsisi
MADDE 13 – (1) Kovan imal edecek özel ve tüzel kişi ve kuruluşlara kereste tahsisi, Orman ve Su İşleri Bakanlığınca yapılır.
İthalat ve ihracat izni
MADDE 14 – (1) Damızlık arı ve damızlık arı materyalleri ile arı hastalık ve zararlılarında kullanılacak veteriner müstahzarların imal, ithal ve ihracı, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun uygulanmasını sağlamak üzere çıkarılan yönetmelikler ile Ekonomi Bakanlığınca yayımlanan ithalat ve ihracat ile ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Arı Sağlığı, Denetim, Kontrol ve Kayıt
Arı sağlığı
MADDE 15 – (1) Arı hastalık ve zararlıları ile etkin ve yaygın mücadele için merkez birlikleri, il birlikleri aracılığı ile belirli programlar dâhilinde toplu ilaçlama uygulaması yaptırır.
Denetim
MADDE 16 – (1) Bakanlıkça; gerçek ve tüzel kişilerin ürettikleri damızlık ana arılar ile ana arı yetiştiriciliği ve suni tohumlama konularındaki çalışmaları belirlenmiş ilgili mevzuat çerçevesinde denetlenir.
(2) Yapılan denetleme sonucunda ana arı yetiştiriciliği veya arı suni tohumlaması yapan gerçek veya tüzel kişilerin ya da ürettikleri ana arıların kusurlu veya yetersiz bulunmaları halinde sorumluları birinci defa yazılı olarak ikaz edilir, ihmalin veya kusurun sürdürülmesi halinde çalışma izinleri iptal edilir.
Kontrol
MADDE 17 – (1) İl ve ilçe müdürlükleri, arıcıların ilgili mevzuata uygun olarak bal üretimi yapmaları için gerekli tedbirleri alır, denetimleri yapar. Ayrıca diğer arı ürünlerinin yurt içi denetim ve kontrollerini 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu çerçevesinde yürütür.
(2) Arıcılar, veteriner tıbbi ürünlerinin kullanımında, ilgili mevzuata riayet etmek, kullandıkları veteriner tıbbi ürünleri kayıt altına almak, reçeteleri muhafaza etmek ve denetimlerde Bakanlığa sunmak zorundadır.
(3) İl/ilçe müdürlükleri; üretilen arı, arı ürünleri ve arıcılıkla ilgili her türlü alet, makine, petek, kovan ve arıcılık malzemesini, arıcılık konusunda yetişmiş personel aracılığıyla kontrol ettirmeye ve rapor tanzimine yetkilidir.
Kayıt
MADDE 18 – (1) Bakanlık, arıcılık kayıt sisteminin oluşturulmasına ilişkin usul ve esaslar ile kovan plakasının içeriği ve standartlarını belirler.
(2) Arıcılık Kayıt Sistemi aşağıdaki hususlar çerçevesinde yürütülür.
a) Arıcılık Kayıt Sistemi (AKS), Bakanlığın sorumluluk ve yetkisinde belirlenen esaslar dahilinde birlikler ile işbirliği halinde yürütülür.
b) Yetkilendirilmiş il/ilçe müdürlük personeli, Türkvet’te kayıtlı arıcılara işletme tanımlama numarası ile sistemde işletme açılması, açılan işletmelere, kovan plakalarının ve verilerinin girilmesi işlemlerinde yetkilidir. Birlik personelinin siteme veri giriş yetkileri Bakanlıkça belirlenir.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 19 – (1) 25/5/2003 tarihli ve 25118 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Arıcılık Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
EK-1
T.C.
GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI
Hayvancılık Genel Müdürlüğü
Arı Konaklama Belgesi (AKB)
1.Bölüm
Arıcı tarafından doldurulacaktır; Tarih: ......../........../20..
İşletme Tanımlama Numarası:..................……….
TC Kimlik No:………………………………..
Adı ve Soyadı:................................
Daimi Adres:…………………………………………………………..…………………………
Tel: (.........).......................
Arılı Kovan Sayısı: ……………… Boş Kovan Sayısı:.....................
İşletme Tipi: Arı Ürünleri Üretimi □
Ana Arı Üretimi □
Çıkış Yapılacak Adres:………………………………………………………………………..……………….…...
Konaklanacak Adres:……………...………………………………………………………………
Konaklama Tarihi (başlama-bitiş): ........../........./20....... - ........../........../20.......
Arıcının Arazi Sahibi /Kurum Yetkilisi
Adı Soyadı İmza Adı Soyadı İmza
2.Bölüm
Yukarıda miktarı gösterilen ........................................................................ ait arılı kovanların, Hayvan Sevklerine Mahsus Yurtiçi Veteriner Sağlık Raporu ile ilimiz sınırları içerisinde yukarıda belirtilen tarihler arasında ve adreste konaklaması için nakline müsaade edilmiştir. .../…../20..
Arıcının Konaklayacağı
İl/İlçe Müdürlüğü
Adı Soyadı imza
http://www.aricilikmalzemeleri.web.tr/
YÖNETMELİK
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:
ARICILIK YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; arıcılıkta yetiştiricilik, araştırma, gen kaynaklarının tespiti, muhafazası, ıslahı, suni tohumlama, yeni hatların oluşturulması, damızlık materyalin ithalat ve ihracatı, ticari maksatla ana arı yetiştiriciliği temel esaslarının belirlenmesi, yaygınlaştırılması ve arı sağlığının korunmasına yönelik tedbirlerin alınmasıdır.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; arıcılıkla ilgili her türlü üretim, ıslah, damızlık materyali elde etme, sabit ve gezginci arıcılık konusundaki esasların belirlenmesi, arı sağlığı ve nakline ilişkin gerekli tedbirlerin alınması, alet, makine ve malzemelerin standardizasyonu, eğitim, projelendirme, ballı bitkiler tarımının geliştirilmesi, ana arı yetiştiriciliği, bal arılarında suni tohumlama konularını kapsamaktadır.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 3/6/2011 tarihli ve 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Ana arı üreticisi: Ana Arı Yetiştiricisi Sertifikası sahibi olup, damızlık ana arılardan ana arı üretip satan kişi veya tüzel kişileri,
b) Ana arı üretimi: Aşılama tekniği kullanılarak, damızlık olarak seçilmiş farklı kolonilerden ana ve erkek arı yetiştirilip çoğaltılmasını,
c) Arıcı: Arıcılık işlerini meslek edinen ve geçimlerini kısmen veya tamamen bu yoldan kazananları,
ç) Arıcılık: Arıyı canlı materyal olarak kullanarak, arı ve arı ürünleri üzerinde fiilen yapılan çalışmaları,
d) Arıcılık Kayıt Sistemi (AKS): Etiketlenmiş kovanlara ait bilgilerin merkezi bir veri tabanında kayıt altına alındığı, izlendiği, raporlandığı Bakanlık kayıt sistemini,
e) Arıcı kimlik kartı: Merkez birlikleri tarafından üyelerine verilen arıcının bilgilerini içeren belgeyi,
f) Arı Konaklama Belgesi (AKB): Arıcının kayıtlı olduğu il/ilçe dışında konaklamak için aldığı belgeyi,
g) Arılık: Arılı kovan ve ekipmanların bulunduğu açık ya da kapalı tesis ve alanları,
ğ) Arı ürünleri: Arıcılık çalışmaları sonunda üretilen bal, polen, balmumu, propolis, arı sütü, arı zehiri,
h) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,
ı) Birlik: 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ve 29/6/2004 tarihli ve 5200 sayılı Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu çerçevesinde faaliyet gösteren arıcı örgütlerini,
i) Gezginci arıcı: Bitkilerdeki farklı çiçeklenme döneminden üst düzeyde faydalanmak ve kış koşullarından arılarını korumak maksadıyla kolonilerinin yerini değiştiren arıcıyı,
j) İl müdürlüğü: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı il müdürlüğünü,
k) İlçe müdürlüğü: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ilçe müdürlüğünü,
l) İşletme tanımlama numarası: İl/ilçe müdürlüğü tarafından Türkvet kayıt sisteminde tanımlanan her bir işletme için verilen numarayı,
m) İzole bölge: Bakanlıkça belirlenen ve yarıçapı en az 15 km olan yalnızca saf ırk, ekotip veya üretilecek hibritin baba hattını oluşturan kolonilerin bulunduğu yabancı kolonilerden arındırılmış ve dışarıdan arı girişine kapalı çiftleştirme bölgesi alanı,
n) Koloni: Yumurtlayan ana arısı bulunan ve üretim faaliyetlerinin sürdürüldüğü 3-4 açık ve kapalı yavrulu olmak üzere 6-8 ve üzeri çerçeveli arı ailesini,
o) Konaklama kapasitesi: Bir bölgede flora ve ekolojik şartlar dikkate alınarak, mevcut kolonilerin verimini düşürmeden, birim alanda bulundurulabilecek arılı kovan miktarını,
ö) Kovan: Taşınabilir arı ailesi barınağını,
p) Polinasyon: Çiçekli bitkilerde döllenmenin bal arıları tarafından gerçekleştirilmesini,
r) Sabit arıcı: Kolonilerini tüm yıl boyunca Türkvet Kayıt Sisteminde İşletme Tanımlama Numarası ile kayıtlı olduğu yerde bulunduran arıcıyı,
s) Suni tohumlama: Çiftleşme olgunluğuna gelmiş arının spermi alınarak alet yardımıyla çiftleşme olgunluğuna gelmiş ana arının döl yoluna verilmesini,
ş) Temel petek: Saf balmumundan sterilize edilerek, tekniğine göre imal edilen standart ölçülerdeki balmumu levhaları,
t) TSE: Türk Standartları Enstitüsünü,
u) Türkvet kayıt sistemi: Bakanlık Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından, Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği çerçevesinde oluşturulan işletmelerin, yetiştiricilerin ve sığır cinsi hayvanların kimlik bilgilerinin kayıt altına alındığı veri tabanını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Gezginci Arıcılık
Gezginci arıcılık
MADDE 5 – (1) Gezginci arıcı hareketleri, aşağıdaki hususlar çerçevesinde yürütülür.
a) Gezginci arıcıların yerleştirilmelerinde, il/ilçe müdürlükleri yetkilidir.
b) İl ve ilçe müdürlükleri; gezginci arıcıların konaklayacakları yerleri ve kapasiteleri; il/ilçe müdürlüğünde görevli arıcılık konusunda deneyimli iki teknik personel ve birlik/birliklerin temsilcilerinden oluşan en az üç kişilik bir komisyonla, bitki florası, topografik ve ekolojik yapısı, yerleşim birimleri varsa sabit arıcılara ait koloni varlığını da dikkate alarak belirler ve bunlar harita üzerinde işaretlenir. Orman bölgelerinin kapasiteleri belirlenirken Orman ve Su İşleri Bakanlığının temsilcisi de komisyonda yer alır. Bölge koloni kapasitesi, flora varlığında kayda değer değişiklik olması (iklimsel veya yeni yerlerin açılması) durumunda güncellenir.
c) Bölgeler için koloni kapasitesi belirlenirken nektar ve polen veren tüm bitki varlığı göz önünde bulundurulur.
ç) Arılıklar, arı kışlatma bölgelerinde flora kapasitesine bakılmadan en az 150 metre aralıkla yerleştirilir. Ancak narenciye alanlarında kışlatma yerleşimi yapılırken arılıklar arası mesafe bölgenin flora kapasitesine göre ve en az 300 metre olacak şekilde düzenlenir. Araziye özel durumlarda uzaklığı belirlemeye il/ilçe müdürlüğü yetkilidir.
d) Belirlenmiş bölgede konaklayacak gezginci arıcı, konaklayacağı yer gerçek kişiye ait ise şahısla, köy arazisi ise köy muhtarlığıyla, diğer tüzel kişiliklere ait arazi ise yetkililerle, Devlet ormanlarında konaklayacak arıcılar da Orman ve Su İşleri Bakanlığının ilgili birimleri ile anlaşma yaptıktan sonra EK-1’de yer alan Arı Konaklama Belgesi (AKB)’nin 1 inci Bölümü imzalanır.
e) Konaklama yerini belirleyen ve yerleşme müsaadesi isteyen arıcı AKB ile konaklayacağı ilin il/ilçe müdürlüğüne başvurur. Arıcı tarafından belirlenen konaklama yeri il/ilçe müdürlüğünce de uygun bulunursa AKB’nin 2 nci Bölümü onaylanır. Arıcı, AKB’yi ibra ederek çıkış yapacağı ilin, il/ilçe müdürlüğünden Hayvan Sevklerine Mahsus Yurtiçi Veteriner Sağlık Raporu alır ve bu belgelere istinaden arılarını sevk eder. Rapordaki sevk adresi ile AKB’deki konaklayacağı adres aynı olmalıdır. AKB olmayan arıcıya veteriner sağlık raporu düzenlenmez. Gezgincilik yapan, kayıtlı olduğu adrese ve/veya kendi arazisine dönen arıcıdan da arı hareketlerinin kontrolü ve takibi için AKB istenir.
f) Yer gösterilmeden ve belgeleri olmadan yerleşen arıcının arıları, il/ilçe müdürlüğünün talebi ile mülki amirlikçe güvenlik güçleri marifetiyle bulunduğu yerden kaldırılır. İl/ilçe müdürlüğü, işgal edenler hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 154 üncü maddesine göre işlem yapılmak üzere, Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunur. Kaldırma sürecinde meydana gelen zarardan arıcı sorumludur. Nakliye ve işçilik ücreti arıcıdan alınır. Mücbir sebepten dolayı arısını izin aldığı adres dışına indirmek zorunda kalan arıcıya il/ilçe müdürlüğünce mazeretin uygun görülmesi durumunda cezai işlem uygulanmaz, arıcı beş gün içerisinde AKB de izin aldığı adrese sevk edilir.
g) AKB işlemlerini arıcı adına üçüncü şahıslar takip edebilir.
ğ) Arazi sahipleri dışında herhangi bir muhtarlık ile kamu kurum ve kuruluşunca, arıcıdan konaklama ücreti dâhil hiçbir ad altında ücret alınmaz.
h) Konaklanan bölge için belirlenmiş koloni kapasitesi üzerindeki yerleşim taleplerine il/ilçe müdürlüklerince izin verilmez. Ancak konaklama planlamasında il/ilçe müdürlükleri sadece en son gelen arıcıyı mağdur etmeyecek şekilde bölge koloni kapasitesi üzerinde konaklama müsaadesi verir.
ı) Gezginci arıcılık yapan üreticiler, konaklama yapılan yerlerde arıların çevreye zarar vermemesi için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Arı konaklatılan alanlarda otlayan hayvanların arıdan zarar görmemesi için tedbirleri almak hayvan sahiplerinin sorumluluğundadır.
i) Yerleşim işlemleri tamamlanmış arıcılar ve yanında çalışan kişilerin isimleri il/ilçe müdürlükleri tarafından o mahallin güvenlik birimlerine liste halinde bildirilir.
j) Arı gen kaynaklarının tespiti ve yerinde korunması amacıyla izole bölgeleri, bilimsel çalışmalar sonucunda oluşturulacak komisyon kararı doğrultusunda Bakanlık belirler. Komisyon, Hayvancılık Genel Müdürlüğünce; üniversite, birlik ve ilgili kurum ve kuruluşlardan temsilcilerin katılımıyla oluşturulur. İzole bölgelere dışarıdan arı girişleri yasaktır. İl/ilçe müdürlükleri, ilan edilen izole bölgeye yasa dışı girenler hakkında 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 154 üncü maddesine göre işlem yapılmak üzere Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunur.
k) Arılıklar, trafiğin yoğun olduğu bölgelerde yoldan en az 200 metre, stabilize ara yollarda ise en az 30 metre uzaklığa yerleştirilir.
l) Gezginci arıcılık yapan arıcılar, arılarını çevreye rahatsızlık vermeyecek şekilde meskûn mahal dışında bir yere yerleştirir. Sabit arıcılar ise kolonilerini köy ve beldelerde çevreye rahatsızlık vermeyecek şekilde ve insanların toplu olarak hizmet aldıkları cami, okul, sağlık ocağı, karakol gibi benzeri alanlardan en az 200 metre uzağa yerleştirir. Yerleşimin dağınık olduğu bölgelerde ise bu mesafe en yakın eve en az 50 metre olmalıdır.
m) Meskûn mahal ve mücavir alan sınırları içinde arı konaklatılmasında ortaya çıkan ihtilafların giderilmesinde il/ilçe müdürlükleri yetkilidir.
n) Arılığın yerleşim yerinin komisyon tarafından onaylanması durumlarında, yaşanacak herhangi bir olumsuzluk arıcının sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
o) Devlet ormanlarında konaklayacak arıcıların izin ile ilgili usul ve esasları ile arı konaklama yer tanzimi, arılık içme suyu ve ulaşım yolları Orman ve Su İşleri Bakanlığınca sağlanır.
ö) 1/7/2003 tarihli ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu uyarınca ilan edilen Yaban Hayatı Koruma ve Geliştirme Sahalarındaki arıcılık faaliyetleri, ilgili mevzuat çerçevesinde hazırlanan Yönetim ve Gelişme Plan Kararları çerçevesinde yapılır.
p) Arıcı, arıcı kimlik kartını, resmî görevliler tarafından talep edilmesi durumunda birliğe kayıtlı olduğunu belgelemek için göstermek zorundadır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Temel Petek ve Bal Standardı
Temel petek
MADDE 6 – (1) Piyasaya arz edilen temel petekler aşağıdaki özelliklere sahip olmalıdır.
a) Temel petek üretiminde kullanılan balmumu 1 atmosfer basınçta 120 °C de 15 dakika süreyle veya eş bir sterilizasyon işlemine tabi tutulmalıdır.
b) Temel peteğe, balmumunun doğal yapısında bulunmayan, parafin, serezin, iç yağı, reçine, oksalik asit, ağartıcılar gibi yabancı maddeler karıştırılmaz.
c) İl müdürlükleri temel petek üretim işletmelerini en az yılda iki kez standartlara uygunluğu yönünden kontrol eder.
(2) Bakanlıkça düzenleme yapılıncaya kadar TSE standartları esas alınır.
Bal standardı
MADDE 7 – (1) Bal üretimi standardı, ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülür.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Ana Arı Yetiştiriciliği, Eğitimi ve Arılarda Suni Tohumlama
Ana arı yetiştiriciliği ve eğitimi
MADDE 8 – (1) Damızlık ana arı, ana arı yetiştiriciliği ve eğitimi uygulama usul ve esasları Bakanlıkça belirlenir.
(2) Bakanlık, arıcılara yönelik Ana Arı Yetiştiriciliği Sertifikası vermek üzere, ana arı yetiştiriciliği kursları düzenler ve düzenletir; kurs ücretleri dâhil olmak üzere bu kursların düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları belirler.
Arılarda suni tohumlama
MADDE 9 – (1) Suni tohumlama yapacak gerçek ve tüzel kişilere eğitim sonucunda Bakanlıkça sertifika verilir. Suni tohumlama ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Ballı Bitkiler ve Orman Amenajman Planı
Ballı bitkiler
MADDE 10 – (1) Ballı bitkiler tarımını ve polinasyonu geliştirici ve özendirici tedbirler Bakanlıkça alınır.
Orman amenajman planı
MADDE 11 – (1) Arıların istifade edebileceği orman ağaçlarının kesilmesi, Orman ve Su İşleri Bakanlığının yapacağı uygun bir amenajman planı çerçevesinde uygulanır.
(2) Bal üretimi için ayrılacak orman alanların; amenajman planlarının tespiti, faydalanma zamanı, süresi, şartları, faydalanmada öncelik alacak yetiştiricilerle ilgili kriterler ve birim alana konulacak kovan sayıları, Bakanlık İl Müdürlükleri, birlik ve ilgili Orman ve Su İşleri Bakanlığı Bölge Müdürlüğünce tespit edilir.
ALTINCI BÖLÜM
Zirai Mücadele Tedbirleri
Zirai mücadele tedbirleri
MADDE 12 – (1) İlaçlamada aşağıdaki hususlara uyulur.
a) Mevcut imkânlar ölçüsünde arılıkların ilaçlama yapılan alanlardan uzak yerlerde bulunmasına özen gösterilir.
b) Zirai mücadele yapılacak yerlerdeki ve çevresindeki arıcılara, mücadele yapacak kuruluş ve şahıslar tarafından yedi gün önceden, ilaçlama programına alınan bölgenin genişliği, kullanılacak ilacın cinsi, atılma zamanı, etki süresi ile bal arılarına olan etkisi duyurulur.
c) Arıcılar, il/ilçe müdürlüklerinden, bulundukları yöredeki mücadele programları hakkında bilgi alır.
ç) Bitki koruma ürünleri, kullanıma arz edilen hâliyle ve etiketinde belirtilen tavsiyelere göre uygulanır. Buna aykırı uygulamalarda sorumluluk uygulayana ve uygulanmasına izin verene aittir.
d) Kullanılan bitki koruma ürünlerinin artık ve ambalajları kullanıcıları tarafından uygun şekilde imha edilmek zorundadır.
e) Zirai mücadelede bal arılarını korumak için öncelikle sıvı ilaç kullanılır.
f) İlaçlamalar sırasında arıların su içtiği kaynaklara ilaç bulaştırılmaz.
g) İlaçlamalar akşam üzeri veya sabah erken saatlerde, arıların uçuş yapmadıkları zamanlarda uygulanır.
(2) Bitki koruma ürünlerini etiket bilgilerine uygun şekilde kullanmayanlar ve bitki koruma ürünlerinin artık ve ambalajlarını Bakanlıkça belirlenen esaslara göre imha etmeyenler hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 39 uncu maddesine göre işlem yapılır.
(3) Bakanlıkça; arıcı, zirai mücadele yapacak olan yetiştirici ve ilaç tatbik eden elemanlara arıların ilaçlardan etkilenmemesi ve doğabilecek zararların önlenmesi için düzenli olarak eğitim çalışmaları yapılır veya yaptırılır.
YEDİNCİ BÖLÜM
Tomruk Tahsisi, İthalat ve İhracat İzni
Tomruk tahsisi
MADDE 13 – (1) Kovan imal edecek özel ve tüzel kişi ve kuruluşlara kereste tahsisi, Orman ve Su İşleri Bakanlığınca yapılır.
İthalat ve ihracat izni
MADDE 14 – (1) Damızlık arı ve damızlık arı materyalleri ile arı hastalık ve zararlılarında kullanılacak veteriner müstahzarların imal, ithal ve ihracı, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun uygulanmasını sağlamak üzere çıkarılan yönetmelikler ile Ekonomi Bakanlığınca yayımlanan ithalat ve ihracat ile ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Arı Sağlığı, Denetim, Kontrol ve Kayıt
Arı sağlığı
MADDE 15 – (1) Arı hastalık ve zararlıları ile etkin ve yaygın mücadele için merkez birlikleri, il birlikleri aracılığı ile belirli programlar dâhilinde toplu ilaçlama uygulaması yaptırır.
Denetim
MADDE 16 – (1) Bakanlıkça; gerçek ve tüzel kişilerin ürettikleri damızlık ana arılar ile ana arı yetiştiriciliği ve suni tohumlama konularındaki çalışmaları belirlenmiş ilgili mevzuat çerçevesinde denetlenir.
(2) Yapılan denetleme sonucunda ana arı yetiştiriciliği veya arı suni tohumlaması yapan gerçek veya tüzel kişilerin ya da ürettikleri ana arıların kusurlu veya yetersiz bulunmaları halinde sorumluları birinci defa yazılı olarak ikaz edilir, ihmalin veya kusurun sürdürülmesi halinde çalışma izinleri iptal edilir.
Kontrol
MADDE 17 – (1) İl ve ilçe müdürlükleri, arıcıların ilgili mevzuata uygun olarak bal üretimi yapmaları için gerekli tedbirleri alır, denetimleri yapar. Ayrıca diğer arı ürünlerinin yurt içi denetim ve kontrollerini 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu çerçevesinde yürütür.
(2) Arıcılar, veteriner tıbbi ürünlerinin kullanımında, ilgili mevzuata riayet etmek, kullandıkları veteriner tıbbi ürünleri kayıt altına almak, reçeteleri muhafaza etmek ve denetimlerde Bakanlığa sunmak zorundadır.
(3) İl/ilçe müdürlükleri; üretilen arı, arı ürünleri ve arıcılıkla ilgili her türlü alet, makine, petek, kovan ve arıcılık malzemesini, arıcılık konusunda yetişmiş personel aracılığıyla kontrol ettirmeye ve rapor tanzimine yetkilidir.
Kayıt
MADDE 18 – (1) Bakanlık, arıcılık kayıt sisteminin oluşturulmasına ilişkin usul ve esaslar ile kovan plakasının içeriği ve standartlarını belirler.
(2) Arıcılık Kayıt Sistemi aşağıdaki hususlar çerçevesinde yürütülür.
a) Arıcılık Kayıt Sistemi (AKS), Bakanlığın sorumluluk ve yetkisinde belirlenen esaslar dahilinde birlikler ile işbirliği halinde yürütülür.
b) Yetkilendirilmiş il/ilçe müdürlük personeli, Türkvet’te kayıtlı arıcılara işletme tanımlama numarası ile sistemde işletme açılması, açılan işletmelere, kovan plakalarının ve verilerinin girilmesi işlemlerinde yetkilidir. Birlik personelinin siteme veri giriş yetkileri Bakanlıkça belirlenir.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 19 – (1) 25/5/2003 tarihli ve 25118 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Arıcılık Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
EK-1
T.C.
GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI
Hayvancılık Genel Müdürlüğü
Arı Konaklama Belgesi (AKB)
1.Bölüm
Arıcı tarafından doldurulacaktır; Tarih: ......../........../20..
İşletme Tanımlama Numarası:..................……….
TC Kimlik No:………………………………..
Adı ve Soyadı:................................
Daimi Adres:…………………………………………………………..…………………………
Tel: (.........).......................
Arılı Kovan Sayısı: ……………… Boş Kovan Sayısı:.....................
İşletme Tipi: Arı Ürünleri Üretimi □
Ana Arı Üretimi □
Çıkış Yapılacak Adres:………………………………………………………………………..……………….…...
Konaklanacak Adres:……………...………………………………………………………………
Konaklama Tarihi (başlama-bitiş): ........../........./20....... - ........../........../20.......
Arıcının Arazi Sahibi /Kurum Yetkilisi
Adı Soyadı İmza Adı Soyadı İmza
2.Bölüm
Yukarıda miktarı gösterilen ........................................................................ ait arılı kovanların, Hayvan Sevklerine Mahsus Yurtiçi Veteriner Sağlık Raporu ile ilimiz sınırları içerisinde yukarıda belirtilen tarihler arasında ve adreste konaklaması için nakline müsaade edilmiştir. .../…../20..
Arıcının Konaklayacağı
İl/İlçe Müdürlüğü
Adı Soyadı imza
http://www.aricilikmalzemeleri.web.tr/
12 Kasım 2011 Cumartesi
AMERİKAN YAVRU ÇÜRÜKLÜĞÜ
http://www.aricilikmalzemeleri.web.tr/
Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizdede arılar ve arıcılarımız için büyük sorun oluşturmaktadır. Etmeni Paenibacillus larvae'dır. Gram (+), flagellalı ve spor oluşturan bir yapıya sahiptir. Katalaz (-) 'tir ve ergin arılar üzerinde bir hastalık oluşturmaz. Olumsuz çevre koşullarında spor oluşturarak uzun yıllar canlı kalabilir. Ülkemizde ihbarı mecburi tek arı hastalığıdır.
BULAŞMA
Bulaşma genellikle arıcılarımızın daha önce infekte kovanda kullandıkları ve sterilize olmayan alet ve ekipmanı kullanmaları, hastalıklı ve zayıf kolonileri sağlam kolonilerle birleştirmeleri, kaynağı belli olmayan balla arıların beslenmesi gibi sebeplerle hastalık bulaştırılır. Ayrıca hastalık sebebiyle zayıflamış olan kovanın diğer arılar tarafından yağmalanması sırasında hastalığın sporları sağlam kovanlara taşınır. Bu hastalıktan ölmüş yavrular çürüyüp göz içinde kalırlar. İşçi arılar bu ölmüş larvaları atarlarken kendi vücutlarına bulaşmış olan sporlarla diğer gözlerede bu hastalığı bulaştırırlar.
HAYAT EVRESİ
Arı larvalarına infeksiyon, sporlarla infekte olmuş besinlerin ağız yoluyla alınması ile olur. İşçi ve erkek arı larvaları ilk 3 gün arı sütü ile beslendiklerinden hastalığa yakalanmazlar. Ancak daha sonra polen ve bal ile beslenmeye başladıklarında hastalığa yakalanırlar. Hastalığın oluşabilmesi için bakterinin spor formunun vücuda alınması gerekmektedir. Larvalar besinlerle birlikte sporları ağız yoluyla sindirim sistemine alırlar. Sporlar larvanın vücuduna girdikten 1 gün sonra bağırsağa geçer ve burada basil formunu alır. Basil formu hemolenfe geçerek çoğalmaya başlar. Bu devrede hastalığın şiddeti artar. Basiller prepupa ve pupa dönemine girmiş larvanın bağırsak çeperini tamamen eriterek vücut boşluğuna yayılır. Yavrular 9-11 gün sonra ölürler. Ölen yavrular koyu kahverengi bir pelte halini alırlar. Temizlenemeyen petek gözleri tehlikeli bir enfeksiyon kaynağıdır.
BELİRTİLERİ
Hastalıktan ölmüş yavruların bulunduğu gözler kolay kolay temizlenemez. Bu durumda ana arı buralar temizleninceye kadar yumurta atmayacağından yavrulu alan düzenli değil dağınık bir görünümdedir.
Hastalıktan ölen arılar göz içinde sulu yumuşak bir pelte kıvamını alır. Bu durumda göze bir çöp sokup karıştırılarak çekildiğinde 6-8 cm kadar bir uzama görülür. Bu belirti Amerikan Yavru Çürüklüğü için ayırt edici bir özelliktir. Ancak bu uzamanın görülmesi her zaman bu hastalığın olduğu anlamına gelmez. Avrupa yavru Çürüklüğü gibi bazı hastalıklardada çeşitli bakteriler devreye girerek bu uzamayı sağlayabilir.
Kovan açıldığında çürüğen yavrulardan kaynaklanan ekşisi bir tutkal kokusu hissedilir.
Hastalıklı kolonide gelişme hızı düşer, ergin arı sayısı ile yavru miktarında büyük azalma görülür. Arıların polen ve nektar toplama aktivitesi azalır.
Larvaların rengi sararmış, ileri dönemlerde kahverengileşmiştir.
Ölümler genelde kapalı gözlerde olur.
Ölen larvalar sulu ve yapışkan olup göz tabanına yapışırlar. Yapışkan kalıntının gözlerden dışarı atılması ve gözün temizlenmesi oldukça zordur. Bu kalıntılar zamanla kuruyarak milyarlarca sporu içeren bir tabaka halinde gözün tabanına sıvanırlar
Yavru pupa döneminde ölmüş ise dil sertleşerek petek gözünü deler. Avrupa Y.Ç.'de ölümler genellikle larva döneminde olduğundan bu durum ortaya çıkmaz.
TEŞHİS
Semptomlara bakarak bu hastalığı teşhis etmek kolaydır. Deneyimli bir arıcı bunu teşhis edebilir. Ancak ne kadar deneyimli olursanız olun yinede bazı hastalıklarla karıştırma riski vardır. Bu yüzden hastalıktan şüpheli kovandan örnek alınarak bir laboratuara gönderilmelidir. Hastalığın teşhisi tüm semptomlarla birlikte laboratuar muayenesi sonucu ortaya çıkar.
Holst süt testinin temeli bakterinin sporlanma döneminde oluşturduğu protein parçalayan enzimlere dayanır. Yağsız süt tozundan %1'lik hazırlanan çözeltiden 3-4ml eriyik bir cam tüp içerisine alınır. Hastalıklı göze bir kibrit çöpü sokulur ve materyal cam tüpteki eriyiğe batırılır. Tüp 36oC' de 15-20 dakika bekletilir. Eğer P. larvae sporları varsa bulanık çözelti berraklaşır. Avrupa Y.Ç ve Tulumsu Y.Ç' nde proteolititik enzimler oluşmaz. Bu durumda sütün proteini parçalanamayacağından dolayı berraklaşma olmaz. Ayrıca Katalaz testi de yapılır.
KORUNMA
Bu hastalıkla ilgili herhangi bir tedavi yöntemi yoktur. Bazı arıcılılarımız yasak olmasına rağmen arılarında antibiyotik kullanarak bu hastalığı tedavi etmeye çalışsalarda antibiyotiklerin sporlara etkimemesinden dolayı hastalık tekrar ortaya çıkar. Bu sebeple hastalıkta en önemli nokta korunmadır.
Hastalık taşıyan kovanlar kesinlikle nakledilmemelidir.
Zayıf kovanların birleştirilmesi ve yavrulu çerçeve takviyesi gibi işlemler kontrolden sonra yapılmalıdır.
Arıcılıkla ilgili bütün malzemeler temiz tutulmalı ve dezenfekte edilmelidir.
Etrafta petek ve bal artıkları bırakılmamalıdır.
Kovanlar kuvvetlendirilmeli, gerektiğinde vitaminli şurup ve kekle beslenmelidir. Böylece arının direnci arttırılarak hastalıktan en az miktarda etkilenmesini sağlanmalıdır.
Kaynağı bilinmeyen ballar oğullar ve koloniler arılığa sokulmamalı ve şaşırmalar önlenmelidir.
Diğer arı hastalıkları ve parazitleriyle mücadele edilmelidir.
Eğer hastalık çok ilerlemişse kovan gövdesi hariç arılar çerçevelerle birlikte yakılmalıdır.
Bu hastalık ihbarı mecburi hastalıklar arasındadır ve herhangi bir kimyasal ilaçla tedavisi yoktur. Hastalıktan korunmanın en iyi yolu koruyucu tedbirleri almaktır.
Bulaşık malzeme ve peteklerin dezenfeksiyonunda potasyum hipoklorit ve formaldehit (%2'lik) kullanılabilir. Ancak özellikle formaldehit uygulamasında dikkatli olunmalıdır. Çünkü bal formalini absorbe eder ve formalin arılar için öldürücü olabilir. Formalin uygulanmış bal ve petekler arılara verilmemelidir ve imha edilmelidir.
malzemeleri % 1'lik küllü suda 1 saat kaynatılarak da dezenfekte edilebilir. Bunların haricinde zefiran (benzalkonyum klorür), hidrojen peroksit ve kloramin'de kullanılabilir
DERLEME
http://www.organikbal.com/
18 Ekim 2011 Salı
Arıcılık Malzemleri Web sitemiz
Arıcılık malzemeleri web sitemiz çiçeği burnunda bir satış sitesi olup en uygun fiyatları sunduğu hususunda iddialıdır.Az satıp çok kazanmaktan daha çok kazan kazan formülünü devreye sokuyoruz. Bu yolla hem arıcılarımız hemde biz kazanmış oluyoruz..Arıcılarımızın kazanmasından daha çok mutlu oluyoruz. Çünkü bizde o camianın bir üyesiyiz..Aktif olarak arıcılık yapıyoruz..Piyasaya arzettiğimiz her malzemeyi bizzat kullnıyor,artı ve eksilerini değerlendiriyoruz..Böylece Anadolu arıcılığının gelişip ilerlemesine katkı vermiş olduğumuza inanıyoruz..
http://www.aricilikmalzemeleri.web.tr/
Her çeşit bal süzme makinesi işletmemizde mevcuttur.
http://www.aricilikmalzemeleri.web.tr/
Her çeşit bal süzme makinesi işletmemizde mevcuttur.
6 Ekim 2011 Perşembe
ORGANİK ARICILIKTA ÜRETİM
Arıcılıkta Organik Üretim
Makale Yazarları: Veysel Serkan Günbey1, Belgin Öztürk1
www.organikbal.com
www.aricilikmalzemeleri.web.tr
1Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü, Van
Özet: Son yıllarda Avrupa ülkeleri başta olmak üzere pek çok dünya ülkesinde organik
ürünlere talep artmıştır. Uygun coğrafyası ve bitki örtüsüyle büyük bir arıcılık
potansiyeline sahip Türkiye’de 2000 yılında organik arıcılık yapan üretici sayısı 7 iken
bu rakam 2005 yılında geçiş sürecindeki üreticiler ile birlikte 370’e ve bal üretimi de
508 tondan 670 tona yükselmiştir. Var olan potansiyelin değerlendirilerek organik
arıcılığın kurallarına uyulmasıyla arıcılıkta organik üretimin artırılması ve ihracatın
geliştirilmesi mümkündür.
Anahtar Kelimeler: Organik Üretim, Organik Arıcılık, Organik Bal
Organic Production in Beekeeping
Abstract: In recent years, demand for organic products has increased in the world
especially in Europe. In 2000, there were only 7 organic beekeepers in Turkey that has a
big apiculture potential because of its suitable geographical structure and natural plant
cover. Therefore, in the number enlarged 2005 to 370 including transitive producers.
Moreover, organic honey production increased from 508 tones to 670 tones. It is highly
possible to increase the organic honey production and its export by utilizing its present
potential and by obeying organic beekeeping rules.
Key Words: Organic Production, Organic Beekeeping, Organic Honey
Giriş
Dünyada hızla artan nüfus karşısında besin kaynaklarının azalması, insanoğlunu birim
alandan daha fazla ürün elde etmeye yöneltmiştir. Üretimden tüketime kadar olan süreç
içerisinde verimliliği artırmak amacıyla kullanılan sentetik girdiler konvansiyonel
tarımda istenilen ürün artışını sağlamıştır. Ancak bu girdilerin bilinçsiz kullanımı ürün
kalitesinin düşmesine ve çevre kirliliğine neden olmuş ve insan sağlığını olumsuz
etkilemeye başlamıştır. Bu nedenle sentetik girdilerin yoğun olarak kullanıldığı gelişmiş
ülkeler başta olmak üzere birçok ülkede konvansiyonel tarıma alternatif arayışlar
gündeme gelmiştir. Doğayı kirletmeyen, insan ve hayvan sağlığını korumayı hedefleyen
organik tarım, bu arayışlar esnasında filizlenerek önemli bir sektör haline gelmiştir.
________________________________________
Page 2
2
Üretimden tüketime kadar tüm aşamaları kontrollü ve sertifikalı olan organik tarımda
başlangıçta bitkisel üretim ağırlıkta ise de sektörde meydana gelen önemli gelişmeler
organik hayvancılığa hız kazandırmıştır. Günümüzde ekolojik dengenin korunarak
biyolojik gelişmeyi sağlayacak şekilde planlanan organik tarımda hayvansal ve bitkisel
üretim birlikte düşünülmek zorundadır. Bu sistemde bitkisel üretim bir yandan
işletmeye gelir sağlarken diğer yandan da hayvancılık için önemli bir girdi
durumundadır. Organik üretimde öncü durumda olan birçok ülkede bitkisel üretimin
yanında hayvansal üretime de büyük oranda geçişler başlamıştır. Bu ülkelerde süt, et,
yumurta ve bal üretiminde önemli gelişmeler kaydedilmişken Türkiye’de hayvancılıkta
organik üretim ilk olarak arıcılıkta yapılmıştır (Saner ve Engindeniz, 2001).
Arıcılık, arazi varlığına bağlı olmaması, küçük bir sermaye ile yapılabilmesi, kısa
sürede gelir getirmesi, büyük kesime istihdam ve gelir sağlayabilmesi, polinasyon ile
bitkisel üretime katkısı gibi özellikleriyle diğer tarımsal faaliyetlere oranla büyük
avantajlara sahip bir tarımsal faaliyettir. Türkiye uygun ekolojisi, zengin florası ve
koloni varlığı ile büyük bir potansiyele sahiptir (Şahinler ve ark., 2003).
Dünyada ve Türkiye’de Organik Tarımsal Üretim ve Organik Arıcılık
Konvansiyonel hayvancılıkta çiftlik hayvanlarının performanslarının arttırılması ve
üretim artışı ile üretim masraflarının azaltılması yolunda son yıllarda önemli gelişmeler
kaydedilmiştir. Ancak bu üretim artışı çevreye, hayvan sağlığı ve refahına uygun olarak
gerçekleştirilememiştir. Güvenilir ve sağlıklı ürünlere daha fazla fiyat ödemeye razı
olan tüketici sayısındaki artış, üretici üzerindeki ekonomik baskıların azaltılmasını
kolaylaştırmıştır. Sonuçta organik ürün talebi ile türlerin, doğanın, yeraltı sularının ve
hayvanların korunması isteği hayvansal üretimde de yeni arayışlara yönelme sonucunu
doğurmuş ve organik hayvancılık ön plana çıkmıştır (Sundrum, 2001).
Avrupa ülkelerinde konvansiyonel tarımdan organik tarıma geçiş irdelendiğinde tüketici
ile üretici arasındaki etkileşim dikkat çekmektedir. Bununla birlikte Avrupa Birliği’nde
organik üretime geçiş sürecinde, birim alan başına belirli bir destek sağlandığından
1990’lı yıllardan sonra organik üretimin hızla yayılması sağlanmıştır. Bunun en güzel
örneği, ekili alanların %20’sinde organik üretim yapılan Avusturya’dır. Ancak geçiş
sonrası dönemde desteğin azaltılması veya kaldırılması, özellikle Portekiz, Fransa ve
spanya’da organik tarım işletmelerinin sayısının azalmasına neden olmuştur. Örneğin
spanyada organik hayvancılıkta faaliyet gösteren işletme sayısı azalmış ve yalnızca 50
________________________________________
Page 3
3
civarında organik arıcılık işletmesi faaliyetine devam edebilmiştir (Altuğ, 2005).
srail’de ise organik üretimle ilgili özendirici politikalar ve üreticilerden gelen bilinçli
taleplerin üretime geçişte ön plana çıktığı görülmektedir. Macaristan Pazar stratejileri
geliştirerek ve konuyla ilgili bilgi ağı oluşturarak farklı yöntemler uygulamıştır. Bu
sayede organik tarım işletmesi sayısını 1998 yılında 451’e organik bal üretimini ise 80
tona yükseltmiştir (Anonim, 2006).
Avrupa ülkelerinde organik tarıma geçişte temel etkenlerden biri olan tüketici-üretici
ilişkisinin en iyi örneklerinden biri Danimarka’da görülmektedir. Her iki gurubun da
etkin rolü ile oluşturulan organik tarıma yönelik politikalar öncelikle pazar dengeleri,
tüketim şekilleri, kalite ve sağlık koşulları gibi talep oluşturmaya yönelik güçlü önerileri
içermektedir. Organik tarımda önemli ilerlemeler gösteren ülkelerden biri olan talya’da
ise organik üretime yönelik kampanyalar yürütülerek kamuoyunun bilinçlendirilmesi ve
talep oluşturulması hedeflenmiştir. Bu sayede 2004 yılında talya’da organik üretim
yapan tarım işletmeleri sayısı 42.185’e ve organik bal üretiminde kullanılan kolini
sayısı 76.607’ye yükselmiştir. Pazar dengelerini dikkate alan diğer bir ülke olan
Almanya’da ise yine tüketici talepleri değerlendirilmiş ve tüketicilerin kampanyalarla
bilinçlendirilmesi amacı ile bir fon dahi kurulmuştur (Anonim, 2006).
Geliştirilen politikalar sayesinde organik tarıma yönelişler artmış ve bazı tarımsal
faaliyetler biraz daha ön plana çıkmıştır. Bu faaliyetlerden biri olan organik arıcılıkta,
diğer organik tarımsal faaliyetlerde olduğunun aksine, Avrupa ülkelerinden ziyade başta
Amerika olmak üzere çeşitli kıta ülkelerinin etkinliği söz konusudur. Organik bal
üretimde Meksika ilk sırada yer alırken Arjantin, Brezilya, Çin, Yeni Zelanda, Bolivya,
Kolombiya, Mısır, Uruguay ve Kostarika gibi ülkeler diğer önemli üretici ülkelerdir
(Uğur, 2004; Öztürk, 2004).
Uluslararası Organik Tarım Hareketleri Federasyonu (IFOAM) tüm dünyadaki organik
tarım hareketlerini bir çatı altında toplamayı, hareketin gelişimini sağlıklı bir şekilde
yönlendirmeyi, gerekli standart ve yönetmelikleri hazırlamayı, tüm gelişmeleri
üyelerine ve çiftçilere aktarmayı amaçlamaktadır. Temel ilkeler olarak geliştirilen
kurallar dizini 1998 yılında IFOAM Temel Standartları olarak modifiye edilmiş ve
genel kurul tarafından kabul edilerek yürürlüğe girmiştir. Avrupa Birliği (AB),
Birleşmiş Milletler Tarım-Gıda Örgütü (FAO), Dünya Ticaret Organizasyonu (WTO),
________________________________________
Page 4
4
Uluslar Arası Doğa Koruma Birliği (IUCN) gibi uluslararası kuruluşlar da organik
üretimde etkin diğer kuruluşlardır (Anonim, 2007a).
Türkiye’de 15.795 çiftçi ile 11.325 hektar alanda, balın da içinde bulunduğu 98 çeşitte
organik üretim yapılmaktadır. Elde edilen organik ürünler çoğunluğu Avrupa Birliği
üyesi 20’den fazla ülkeye ihraç edilmektedir. Konuya yönelik olarak Tarım Bakanlığı
tarafından “Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına lişkin Yönetmelik”
hazırlanmış, Temmuz 2001 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye’de 2000 yılındaki
organik arıcılıkla uğraşan üretici sayısı 7 iken bu rakam 2005 yılında geçiş sürecindeki
üreticiler ile birlikte 370’e ve bal üretimi ise 508 tondan yaklaşık 670 ton’a yükselmiştir
(Anonim, 2007b). Üretilen bal ngiltere, talya, Japonya, Singapur, Norveç ve Almanya
gibi ülkelere ihraç edilmektedir. Almanya’ya 2000 yılındaki yaklaşık 20 ton’luk organik
bal ihracatı 2004 yılında % 62 artarak 32,5 ton’a ulaşmıştır (Anonim, 2007c).
Organik tarımsal üretimi geliştirme çalışmalarına hız kazandırmak amacıyla 2000
yılında Devlet Planlama Teşkilatı kapsamında Ekolojik Tarımı Yaygınlaştırma Fonu
kurulmuştur. Bu fon 1.5 trilyon TL üzerindeki bütçesini organik tarıma ayırmıştır.
Ayrıca Ege hracatçı Birlikleri tarafından bir veritabanı oluşturularak organik ürünlerin
ticaret miktarları saptanmaya çalışılmıştır (Kısagüner, 2001).
Çizelge 1. 2005 Yılı Türkiye’de Organik Bal Üretim Verileri (Anonim, 2007c).
ller
Üretici Sayısı Koloni Sayısı (Adet)
Bal Üretimi (Ton)
Ardahan
2
390
0.96
Artvin
6
248
4.60
Çanakkale
35
1158
-
zmir
1
2500
90.00
Kahramanmaraş
1
1500
55.00
Muğla
56
16330
412.00
Rize
3
128
-
Trabzon
1
111
-
Van
20
2030
10.00
Zonguldak
2
80
0.15
Toplam
127
24475
572.71
________________________________________
Page 5
5
Çizelge 2. 1998–2005 Yılları Arasında Türkiye Organik Bal hracatı (Anonim, 2007c).
Organik Arıcılık
Organik arıcılık doğada bulunan nektar, polen, su ve propolisin arılar tarafından
toplanarak çeşitli arı ürünlerine dönüştürülmeleri işleminde, üretimden tüketime kadar
tüm aşamalarında sunî besleme ve kimyasal ilâçlama yapmadan, organik tarım
alanlarında veya doğal yapısı bozulmamış florada her safhası kontrollü ve sertifikalı
yapılan arıcılık faaliyetlerine denir (Yücel, 2005). Arıcılıkta yeterli teknik bilgi ve
becerinin yanında, üretimin floraya bağımlı olması organik bal üretimini daha da
güçleştirmektedir. Buna karşılık organik bal üretiminin sözleşmeli üretim modeli ile
yapılması, sağlıklı ve kaliteli ürün talebiyle doğrudan ihraç edilebilmesi ve yüksek
fiyatlı oluşu bu üretim modelini avantajlı duruma getirmektedir. Organik arıcılıkta
konvansiyonel arılığa oranla pek çok uygulama farklılıkları bulunmaktadır. Geçiş
dönemi ile başlayan bu farklılıklar ürünlerin pazarlanması aşamasına kadar devam
etmektedir.
Yıllar
Ülke
Miktar (Kg)
Tutar ($)
1998
ngiltere
85.087.50
43.953.63
1998
Almanya
20.044.20
227.927.98
1999
ngiltere
78.700.00
183.091.15
2000
Almanya
20.400.00
38.201.81
2001
Almanya
20.000.00
42.386.61
2001
ngiltere
10.200,00
20.463.58
2002
Almanya
384.825.00
848.083.44
2002
Norveç
501.12
3.423.76
2003
Almanya
20.100.00
48.610.84
2003
Japonya
1.883.20
15.425.81
2003
Singapur
529.92
3.211.16
2003
talya
42.000.00
87.862.26
2003
Almanya
20.100.00
60.076.00
2003
Almanya
24.192.00
79.440.26
2004
Almanya
16.470.00
46.998.88
2004
Almanya
16.000.00
48.667.70
2005
Almanya
20.100.00
45.479.71
________________________________________
Page 6
6
Geçiş Dönemi
Geçiş dönemi, organik üretim için karar alarak bu üretim için gerekli hazırlıkların
yapılmaya başlanmasından organik ürünün üretilip, belgelendirilmesine kadar geçen
döneme denilmektedir. Arıcılık işletmesine konvansiyonel üretimden organik üretime
geçiş için bir yıllık süre verilerek işletmenin organik üretim esaslarına uyumu sağlaması
sağlanır. Bu süreden önce veya geçiş dönemi içerisinde arıcılık işletmesi “organik
üretim” adı altında ürün pazarlayamamaktadır (Yücel, 2005).
Çizelge 3. 2005 Yılında Türkiye’nin Organik Arıcılığa Geçiş Sürecindeki Üretim
Verileri (Anonim, 2007c).
ller
Üretici Sayısı
Koloni Sayısı (Adet) Bal Üretim (Ton)
Ardahan
44
1860
-
Artvin
18
797
0.50
Ağrı
1
700
10.00
Adıyaman
1
290
1.50
Bayburt
1
53
1.00
Çanakkale
17
399
5.76
Çankırı
1
400
6.00
Düzce
9
670
16.75
Erzurum
4
800
13.70
Gümüşhane
1
300
7.00
Hatay
1
150
3.00
zmir
5
1300
-
Manisa
2
450
-
Mersin
2
350
2.80
Muğla
94
14360
-
Rize
5
347
2.65
Tekirdağ
6
280
-
Trabzon
1
300
6
Tunceli
27
1740
16.50
Van
1
300
4.50
Zonguldak
2
165
0.15
Toplam
21
243
26011
97.81
Kolonilerin Bulunduğu Bölgenin Yapısı
Arılığın bulunduğu bölgede arılar için yeterli miktarda doğal nektar, polen ve temiz su
kaynağı bulunmalıdır. Kolonilerin bulunduğu bölge yerleşim merkezlerinden, endüstri
alanlarından, karayollarından ve tarımsal ilâçların kullanıldığı konvansiyonel tarımın
yapıldığı bölgelerden uzakta olmalıdır. Organik bal üretimi için asgari 3 km yarıçaplı
alan içerisinde organik bitkisel üretim yapılmalı veya doğal bitki örtüsü bulunmalı,
ayrıca bu alan 1 yıl önceden kontrol ve sertifikasyon kuruluşunca denetim altına
alınmalıdır. Arı nakilleri stressiz ve kısa zamanda gerçekleştirilmelidir. Kimyasal
________________________________________
Page 7
7
mücadele yapılan ve karantina tedbirleri uygulanan alanlarda organik arıcılık
yapılamayacağı ve konvansiyonel tarım arazilerine yakın olarak yerleştirilen
arılıklardan elde edilen arı ürünleri “organik ürün” olarak değerlendirilmeyeceği
unutulmamalıdır (Uygur, 2004; Yücel, 2005).
Arı Irkı
Özellikle organik üretimde kullanılacak arı ırkı belirlenirken bölgesel koşullara en iyi
şekilde adapte olabilecek ve hastalıklara karşı dirençli bölgesel ekotipler göz önünde
bulundurulmalıdır. Söz konusu ekotipteki arının çevreden daha fazla nektar ve polen
toplama yeteneğine sahip olması gibi bir üstünlüğü beraberinde getirmektedir. Arı
kolonileri, organik üretim yapan işletmelerden suni oğul veya konvansiyonel üretim
yapan işletmelerden alınan arı kolonilerinin organik petekli çerçevelere aktarılmasıyla
elde edilir. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmeliğe göre ana arı
ihtiyacı yapay tohumlama ile veya geleneksel üretimlerden kolonilerin % 10’ u kadar
alınarak karşılanabilir (Yücel, 2005; Anonim, 2007b).
Üretimde Kullanılan Malzemelerin Özellikleri
şletmelerde kullanılan kovanlar ahşap kökenli doğal malzemelerden imal edilmiş
olmalıdır. Kovanlar balmumu, reçine, propolis ve bitkisel yağlar gibi doğal ürünler
kullanılarak boyanmalıdır. Ayrıca kovanlar arıların biyolojik özellikleri ve isteklerine
uygun olarak standart ölçülerde olmalıdır. Kovan parçalarının birleştirilmesinde çivi
veya metal malzeme kullanılmamalı, kullanılmış ise bu bölgeler propolis veya bal
mumu gibi doğal ürünler ile kapatılmalıdır (Emsen ve Genç, 2004). Organik üretimde
kovanlar pürmüz ile yakılarak, kullanılan diğer malzemeler ise doğal bitki özlerinden
yararlanılarak dezenfekte edilmelidir. Konvansiyonel üretimden organik tarıma geçiş
döneminde kovandaki peteklerin tümünün organik peteklerle değiştirilmesi
gerekmektedir. Bu amaçla organik balmumu kullanılmalıdır. Organik olmayan bal
mumu kullanılması durumunda, kalıntı analizi yapılarak balmumunda ilaç kalıntısı
olmadığının belgelenmesi gerekmektedir (Yücel, 2005).
Kolonilerin Beslenmesi
Sorunsuz bir kışlama için kovanlarda yeterince bal ve polen bırakılmalıdır. Organik
arıcılıkta arıların beslenmesi kendi kovanlarından elde edilen organik balla olmalıdır.
Ancak arıların yaşamı suni yemlemeye bağlı olduğu durumlarda organik biçimde
üretilen bal yerine, özellikle iklim koşulları balın kristalleşmesini hızlandırıyorsa,
________________________________________
Page 8
8
organik bitkisel üretim ile elde edilen şekerden yapılacak şurup veya organik şeker
melası kullanılmasına izin verilmektedir (Anonim, 2007b). Beslemeye nektar
akımından 15 gün önce son verilmelidir. Bunu izleyen bir sonraki besleme ise son bal
hasadından sonra yapılmalıdır. Arılıkta yapılan her uygulama mutlaka düzenli olarak
kovan sicil defterine yazılmalı, yapılan besleme, kullanılan ürünün tipi, tarihi, miktarı
ve besleme yapılan kovan numaraları ile ilgili bilgiler kaydedilmelidir (Yücel, 2005).
Hastalık ve Zararlılarla Mücadele Yöntemleri
Hastalık ve zararlılardan korunmak için hastalıklara dayanıklı ırklar veya ekotipler
seçilmeli, ana arılar düzenli olarak yenilenmeli, kovanlarda düzenli hastalık ve zararlı
kontrolü yapılmalıdır. Koruyucu önlemlere rağmen koloniler hastalanır veya zarar
görürse, hemen tedaviye alınmalı ve gerekirse koloniler izole edilmelidir. Tedaviye
uygun olması kaydıyla kimyasal bileşimli ilaçlar yerine fitoterapik ve homeoterapik
tedavi yöntemleri kullanılmalıdır. Tüm önlemlere rağmen hastalık görünmüş ise bu
işletmelere 1 yıllık geçiş süresi uygulanmaktadır (Anonim, 2007b).
Bal arılarında yaygın görülen ve en büyük zararlısı olan Varroa ile mücadelede organik
kökenli, balda ve balmumunda kalıntı bırakmayan bitkisel maddeler kullanılmalıdır.
Tütün yaprağının kullanılması sonucunda %75 oranında, okaliptüs ve defne
yapraklarının kullanılması ileVarroa üzerinde %44-48 oranında, kekik yaprağının
kullanılması ile Varroa akarı sayısında %93 oranında azalma belirlenmiştir (Yücel,
2005). Varroa zararlısı ile mücadelede “Biyolojik yöntem” olarak tanımlanan erkek arı
gözlerinin erken ilkbaharda imha edilmesi Varroa’nın gelişmesini doğal olarak
engellenmektedir. Yönetmelik bu amaçla erkek arı gözlü peteklerin imha edilmesine
izin vermektedir (Anonim, 2007b).
Ürünlerin şlenmesi, Paketlenmesi ve Depolanması
Kullanılan ambalajlar cam, tahta ve özel üretilmiş uygun organik kaplama
maddelerinden yapılmalıdır. Balın sağımı sırasında kimyasal sentetik kovucu
maddelerin kullanılması yasaktır. Bal hasadı sırasında temiz ve düzenli bir sistemin
kurulması, balların konulacağı kapların titizlikle temizlenmesi ve hazırlanması
gerekmektedir. Organik arı ürünlerinin ambalajlanması esnasında ürünün niteliğinin
bozulmamasına dikkat edilmelidir. Ürünün organik yapısını koruyacak bütün hijyenik
tedbirler alınmalıdır. Organik arı ürünleri konvansiyonel ürünlerden ayrı olarak
depolanmalı ve depolama sırasında herhangi bir kimyasal ilaç kullanılmamalıdır. Arı
________________________________________
Page 9
9
ürünlerinin depolanması sırasında oluşabilecek nem, sıcaklık ve ışık değişimlerine
dikkat etmek gerekmektedir (Yücel, 2005).
Organik Arı Yetiştiriciliği Yönetmeliği
Tüm dünya ülkelerinde olduğu gibi Türkiye’de de ekolojik dengenin korunması,
organik tarımsal faaliyetlerin yürütülmesi, organik tarımsal üretimin ve pazarlamanın
düzenlenmesi, geliştirilmesi, yaygınlaştırılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek
amacı ile 1/12/2004 tarihli ve 5262 sayılı Organik Tarım Kanunu’na dayanılarak
yapılan düzenlemeler ile 10 Haziran 2005 tarihli 25841 sayılı yeni bir yönetmelik
hazırlanmıştır. Bu yönetmelik her türlü bitkisel, hayvansal ve su ürünleri üretimi ile
kullanılacak girdilerin organik tarım metoduna uygun olarak üretilmesi veya temini,
orman ve doğal alanlardan organik tarım ilkelerine uygun olarak ürün toplanması, bu
ürünlerin işlenmesi, ambalajlanması, etiketlenmesi, depolanması, taşınması,
pazarlanması, kontrolü, sertifikalandırılması, denetimi ile cezai hükümlere ilişkin teknik
ve idari hususları kapsamaktadır (Anonim, 2007b).
Sonuç
Organik arıcılıkta hedeflenen verim ve kalitenin sağlanabilmesi için üreticilere teknik ve
ekonomik konularda bilgi akışının sağlanmasının şart olduğu ve geçiş sürecinde
üreticilerle yakın ilişkinin etkili olacağı bilinen gerçektir. Her yöre üreticisi için
önceliklerin ayrı ayrı belirlenerek ele alınması başarıyı arttıracaktır. Yine bugüne kadar
yapılan uygulamalarda organik arıcılık sistemin başarılı ve uzun süreli olması için
desteklerin bütün olarak ele alınması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Organik tarım
özellikle Avrupa Birliği Ülkeleri’nde kırsal kalkınma politikalarına entegre edilmeye
çalışılmakta, kırsal kalkınmaya yapacağı destek de açıkça belirtilmektedir. Kırsal
alanlarda kalkınmanın piyasa güçlerine dayanan, rekabetçi bir sistemi kurarak
gerçekleştirebileceği “araç” olarak organik tarımı keşfetmiştir. Birçok araştırmacı da
organik tarımda bu yönde bir politika oluşturulması gereğini vurgulamakta, aksi halde
geçmişte olduğu gibi organik ürün bolluğu nedeniyle üreticinin ürününü satamayacağı
ve düşük fiyatlar nedeniyle organik üretimin olumsuz yönde etkileneceğine dikkat
çekmiştir.
Türkiye’de organik arıcılığa geçişte başarılı olabilmek için üreticilere sağlanacak
finansal desteklere, hızlı bilgi akışına, geniş ürün yelpazesine, uluslararası standartlara
uygun üretime, ulusal semboller ile koruma ve plânlamaya yönelik çalışmalara ağırlık
________________________________________
Page 10
10
verilmelidir. Pazarlama kanallarının çeşitlenmesi organik tarıma geçişi hızlandıracaktır.
Özellikle Türkiye’nin Doğu Bölgelerinde ulaşım imkânlarının kısıtlı olduğu, tarımsal
amaçlı ilâçlama ve gübrelemenin olmadığı alanların fazla oluşu organik arıcılığa doğal
bir ortam sağlamaktadır. Türkiye arıcılığı için önemli bir potansiyeli de elinde
bulunduran Doğu Anadolu Bölgesi, başta arıcılar olmak üzere tarımsal faaliyetlerde
bulunan üreticilerin bilinçlendirilmesi ile var olan potansiyelden en üst seviyede
yararlanılmasına olanak sağlayacaktır. Bu sayede Türkiye’nin konvansiyonel bal
üretiminde olduğu gibi organik bal üretiminde de dünya sıralamasında üst sıralarda yer
alması ve ihracatta söz sahibi olması mümkündür.
Kaynaklar
Altuğ, T. 2005. spanya’da organik tarım. http://www.bugday.org/article.php?ID=72
(14.Mart 2006).
Anonim. 2006. Organic farming in europe. http://wwww.organic-euro (22 Ocak 2006).
Anonim. 2007a. Dünya’da organik tarım. http://www.egeliihracatcılar.com/organik
tarım (12 Nisan 2007).
Anonim. 2007b. T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Organik Tarım yönetmeliği.
Organik
Arı
Yetiştiriciliği.
http://www.tarim.gov.tr/uretim/organiktarim/organik.doc (12 Nisan 2007).
Anonim. 2007c. T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Organik Tarım statistikleri.
http://www.tarım.gov.tr/organik tarım (12 Nisan 2007).
Emsen, B., Genç, F. 2004. Organik bal üretimi, IV. Zootekni Bilim Kongresi 01–03
Eylül 2004, Isparta.
Kısagüner, K. 2001. Avrupa Birliği’nde kırsal kalkınma süreci ve organik tarım. T.C.
Dış lişkiler ve Avrupa Topluluğu Koordinasyon Dairesi Başkanlığı. Ankara.
Öztürk, A.. 2004. Organic honey production in Turkey. 1 st nternational Congress on
Organic Animal Production and Food Safety, 28 April- 1 May 2004, Kusadasi,
Turkey.
Saner, G., Engindeniz, S. 2001. Hayvancılıkta organik üretime geçiş olanakları ve
Türkiye üzerine bir değerlendirme, Türkiye 2. Ekolojik Tarım Sempozyumu 14-
16 Kasım 2001, Antalya.
Sundrum, A. 2001. Organic livestock farming: A Critical Review, Livestock Production
Science, 67(3):207-215.
________________________________________
Page 11
11
Şahinler, N., Ceylan, D.A., Gül, A. 2003. 1970’li yıllardan günümüze Türkiye
arıcılığının değerlendirilmesi, II. Marmara Arıcılık Kongresi 28-30 Nisan 2003,
Yalova.
Uygur, Ş.Ö. 2004. Organik arıcılık. Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü
Bülteni, 118 No’lu Broşür, Menemen, zmir.
Uğur, E. 2004. Organik üretimde bal önem kazanıyor. zmir Ticaret Odası Başkanlığı
Araştırma ve Geliştirme Müdürlüğü Bülteni, zmir.
Yücel, B. 2005. Organik arıcılığın ülkemizdeki vizyonu. Hasad Dergisi, 241:56-61.
Makale Yazarları: Veysel Serkan Günbey1, Belgin Öztürk1
www.organikbal.com
www.aricilikmalzemeleri.web.tr
1Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü, Van
Özet: Son yıllarda Avrupa ülkeleri başta olmak üzere pek çok dünya ülkesinde organik
ürünlere talep artmıştır. Uygun coğrafyası ve bitki örtüsüyle büyük bir arıcılık
potansiyeline sahip Türkiye’de 2000 yılında organik arıcılık yapan üretici sayısı 7 iken
bu rakam 2005 yılında geçiş sürecindeki üreticiler ile birlikte 370’e ve bal üretimi de
508 tondan 670 tona yükselmiştir. Var olan potansiyelin değerlendirilerek organik
arıcılığın kurallarına uyulmasıyla arıcılıkta organik üretimin artırılması ve ihracatın
geliştirilmesi mümkündür.
Anahtar Kelimeler: Organik Üretim, Organik Arıcılık, Organik Bal
Organic Production in Beekeeping
Abstract: In recent years, demand for organic products has increased in the world
especially in Europe. In 2000, there were only 7 organic beekeepers in Turkey that has a
big apiculture potential because of its suitable geographical structure and natural plant
cover. Therefore, in the number enlarged 2005 to 370 including transitive producers.
Moreover, organic honey production increased from 508 tones to 670 tones. It is highly
possible to increase the organic honey production and its export by utilizing its present
potential and by obeying organic beekeeping rules.
Key Words: Organic Production, Organic Beekeeping, Organic Honey
Giriş
Dünyada hızla artan nüfus karşısında besin kaynaklarının azalması, insanoğlunu birim
alandan daha fazla ürün elde etmeye yöneltmiştir. Üretimden tüketime kadar olan süreç
içerisinde verimliliği artırmak amacıyla kullanılan sentetik girdiler konvansiyonel
tarımda istenilen ürün artışını sağlamıştır. Ancak bu girdilerin bilinçsiz kullanımı ürün
kalitesinin düşmesine ve çevre kirliliğine neden olmuş ve insan sağlığını olumsuz
etkilemeye başlamıştır. Bu nedenle sentetik girdilerin yoğun olarak kullanıldığı gelişmiş
ülkeler başta olmak üzere birçok ülkede konvansiyonel tarıma alternatif arayışlar
gündeme gelmiştir. Doğayı kirletmeyen, insan ve hayvan sağlığını korumayı hedefleyen
organik tarım, bu arayışlar esnasında filizlenerek önemli bir sektör haline gelmiştir.
________________________________________
Page 2
2
Üretimden tüketime kadar tüm aşamaları kontrollü ve sertifikalı olan organik tarımda
başlangıçta bitkisel üretim ağırlıkta ise de sektörde meydana gelen önemli gelişmeler
organik hayvancılığa hız kazandırmıştır. Günümüzde ekolojik dengenin korunarak
biyolojik gelişmeyi sağlayacak şekilde planlanan organik tarımda hayvansal ve bitkisel
üretim birlikte düşünülmek zorundadır. Bu sistemde bitkisel üretim bir yandan
işletmeye gelir sağlarken diğer yandan da hayvancılık için önemli bir girdi
durumundadır. Organik üretimde öncü durumda olan birçok ülkede bitkisel üretimin
yanında hayvansal üretime de büyük oranda geçişler başlamıştır. Bu ülkelerde süt, et,
yumurta ve bal üretiminde önemli gelişmeler kaydedilmişken Türkiye’de hayvancılıkta
organik üretim ilk olarak arıcılıkta yapılmıştır (Saner ve Engindeniz, 2001).
Arıcılık, arazi varlığına bağlı olmaması, küçük bir sermaye ile yapılabilmesi, kısa
sürede gelir getirmesi, büyük kesime istihdam ve gelir sağlayabilmesi, polinasyon ile
bitkisel üretime katkısı gibi özellikleriyle diğer tarımsal faaliyetlere oranla büyük
avantajlara sahip bir tarımsal faaliyettir. Türkiye uygun ekolojisi, zengin florası ve
koloni varlığı ile büyük bir potansiyele sahiptir (Şahinler ve ark., 2003).
Dünyada ve Türkiye’de Organik Tarımsal Üretim ve Organik Arıcılık
Konvansiyonel hayvancılıkta çiftlik hayvanlarının performanslarının arttırılması ve
üretim artışı ile üretim masraflarının azaltılması yolunda son yıllarda önemli gelişmeler
kaydedilmiştir. Ancak bu üretim artışı çevreye, hayvan sağlığı ve refahına uygun olarak
gerçekleştirilememiştir. Güvenilir ve sağlıklı ürünlere daha fazla fiyat ödemeye razı
olan tüketici sayısındaki artış, üretici üzerindeki ekonomik baskıların azaltılmasını
kolaylaştırmıştır. Sonuçta organik ürün talebi ile türlerin, doğanın, yeraltı sularının ve
hayvanların korunması isteği hayvansal üretimde de yeni arayışlara yönelme sonucunu
doğurmuş ve organik hayvancılık ön plana çıkmıştır (Sundrum, 2001).
Avrupa ülkelerinde konvansiyonel tarımdan organik tarıma geçiş irdelendiğinde tüketici
ile üretici arasındaki etkileşim dikkat çekmektedir. Bununla birlikte Avrupa Birliği’nde
organik üretime geçiş sürecinde, birim alan başına belirli bir destek sağlandığından
1990’lı yıllardan sonra organik üretimin hızla yayılması sağlanmıştır. Bunun en güzel
örneği, ekili alanların %20’sinde organik üretim yapılan Avusturya’dır. Ancak geçiş
sonrası dönemde desteğin azaltılması veya kaldırılması, özellikle Portekiz, Fransa ve
spanya’da organik tarım işletmelerinin sayısının azalmasına neden olmuştur. Örneğin
spanyada organik hayvancılıkta faaliyet gösteren işletme sayısı azalmış ve yalnızca 50
________________________________________
Page 3
3
civarında organik arıcılık işletmesi faaliyetine devam edebilmiştir (Altuğ, 2005).
srail’de ise organik üretimle ilgili özendirici politikalar ve üreticilerden gelen bilinçli
taleplerin üretime geçişte ön plana çıktığı görülmektedir. Macaristan Pazar stratejileri
geliştirerek ve konuyla ilgili bilgi ağı oluşturarak farklı yöntemler uygulamıştır. Bu
sayede organik tarım işletmesi sayısını 1998 yılında 451’e organik bal üretimini ise 80
tona yükseltmiştir (Anonim, 2006).
Avrupa ülkelerinde organik tarıma geçişte temel etkenlerden biri olan tüketici-üretici
ilişkisinin en iyi örneklerinden biri Danimarka’da görülmektedir. Her iki gurubun da
etkin rolü ile oluşturulan organik tarıma yönelik politikalar öncelikle pazar dengeleri,
tüketim şekilleri, kalite ve sağlık koşulları gibi talep oluşturmaya yönelik güçlü önerileri
içermektedir. Organik tarımda önemli ilerlemeler gösteren ülkelerden biri olan talya’da
ise organik üretime yönelik kampanyalar yürütülerek kamuoyunun bilinçlendirilmesi ve
talep oluşturulması hedeflenmiştir. Bu sayede 2004 yılında talya’da organik üretim
yapan tarım işletmeleri sayısı 42.185’e ve organik bal üretiminde kullanılan kolini
sayısı 76.607’ye yükselmiştir. Pazar dengelerini dikkate alan diğer bir ülke olan
Almanya’da ise yine tüketici talepleri değerlendirilmiş ve tüketicilerin kampanyalarla
bilinçlendirilmesi amacı ile bir fon dahi kurulmuştur (Anonim, 2006).
Geliştirilen politikalar sayesinde organik tarıma yönelişler artmış ve bazı tarımsal
faaliyetler biraz daha ön plana çıkmıştır. Bu faaliyetlerden biri olan organik arıcılıkta,
diğer organik tarımsal faaliyetlerde olduğunun aksine, Avrupa ülkelerinden ziyade başta
Amerika olmak üzere çeşitli kıta ülkelerinin etkinliği söz konusudur. Organik bal
üretimde Meksika ilk sırada yer alırken Arjantin, Brezilya, Çin, Yeni Zelanda, Bolivya,
Kolombiya, Mısır, Uruguay ve Kostarika gibi ülkeler diğer önemli üretici ülkelerdir
(Uğur, 2004; Öztürk, 2004).
Uluslararası Organik Tarım Hareketleri Federasyonu (IFOAM) tüm dünyadaki organik
tarım hareketlerini bir çatı altında toplamayı, hareketin gelişimini sağlıklı bir şekilde
yönlendirmeyi, gerekli standart ve yönetmelikleri hazırlamayı, tüm gelişmeleri
üyelerine ve çiftçilere aktarmayı amaçlamaktadır. Temel ilkeler olarak geliştirilen
kurallar dizini 1998 yılında IFOAM Temel Standartları olarak modifiye edilmiş ve
genel kurul tarafından kabul edilerek yürürlüğe girmiştir. Avrupa Birliği (AB),
Birleşmiş Milletler Tarım-Gıda Örgütü (FAO), Dünya Ticaret Organizasyonu (WTO),
________________________________________
Page 4
4
Uluslar Arası Doğa Koruma Birliği (IUCN) gibi uluslararası kuruluşlar da organik
üretimde etkin diğer kuruluşlardır (Anonim, 2007a).
Türkiye’de 15.795 çiftçi ile 11.325 hektar alanda, balın da içinde bulunduğu 98 çeşitte
organik üretim yapılmaktadır. Elde edilen organik ürünler çoğunluğu Avrupa Birliği
üyesi 20’den fazla ülkeye ihraç edilmektedir. Konuya yönelik olarak Tarım Bakanlığı
tarafından “Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına lişkin Yönetmelik”
hazırlanmış, Temmuz 2001 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye’de 2000 yılındaki
organik arıcılıkla uğraşan üretici sayısı 7 iken bu rakam 2005 yılında geçiş sürecindeki
üreticiler ile birlikte 370’e ve bal üretimi ise 508 tondan yaklaşık 670 ton’a yükselmiştir
(Anonim, 2007b). Üretilen bal ngiltere, talya, Japonya, Singapur, Norveç ve Almanya
gibi ülkelere ihraç edilmektedir. Almanya’ya 2000 yılındaki yaklaşık 20 ton’luk organik
bal ihracatı 2004 yılında % 62 artarak 32,5 ton’a ulaşmıştır (Anonim, 2007c).
Organik tarımsal üretimi geliştirme çalışmalarına hız kazandırmak amacıyla 2000
yılında Devlet Planlama Teşkilatı kapsamında Ekolojik Tarımı Yaygınlaştırma Fonu
kurulmuştur. Bu fon 1.5 trilyon TL üzerindeki bütçesini organik tarıma ayırmıştır.
Ayrıca Ege hracatçı Birlikleri tarafından bir veritabanı oluşturularak organik ürünlerin
ticaret miktarları saptanmaya çalışılmıştır (Kısagüner, 2001).
Çizelge 1. 2005 Yılı Türkiye’de Organik Bal Üretim Verileri (Anonim, 2007c).
ller
Üretici Sayısı Koloni Sayısı (Adet)
Bal Üretimi (Ton)
Ardahan
2
390
0.96
Artvin
6
248
4.60
Çanakkale
35
1158
-
zmir
1
2500
90.00
Kahramanmaraş
1
1500
55.00
Muğla
56
16330
412.00
Rize
3
128
-
Trabzon
1
111
-
Van
20
2030
10.00
Zonguldak
2
80
0.15
Toplam
127
24475
572.71
________________________________________
Page 5
5
Çizelge 2. 1998–2005 Yılları Arasında Türkiye Organik Bal hracatı (Anonim, 2007c).
Organik Arıcılık
Organik arıcılık doğada bulunan nektar, polen, su ve propolisin arılar tarafından
toplanarak çeşitli arı ürünlerine dönüştürülmeleri işleminde, üretimden tüketime kadar
tüm aşamalarında sunî besleme ve kimyasal ilâçlama yapmadan, organik tarım
alanlarında veya doğal yapısı bozulmamış florada her safhası kontrollü ve sertifikalı
yapılan arıcılık faaliyetlerine denir (Yücel, 2005). Arıcılıkta yeterli teknik bilgi ve
becerinin yanında, üretimin floraya bağımlı olması organik bal üretimini daha da
güçleştirmektedir. Buna karşılık organik bal üretiminin sözleşmeli üretim modeli ile
yapılması, sağlıklı ve kaliteli ürün talebiyle doğrudan ihraç edilebilmesi ve yüksek
fiyatlı oluşu bu üretim modelini avantajlı duruma getirmektedir. Organik arıcılıkta
konvansiyonel arılığa oranla pek çok uygulama farklılıkları bulunmaktadır. Geçiş
dönemi ile başlayan bu farklılıklar ürünlerin pazarlanması aşamasına kadar devam
etmektedir.
Yıllar
Ülke
Miktar (Kg)
Tutar ($)
1998
ngiltere
85.087.50
43.953.63
1998
Almanya
20.044.20
227.927.98
1999
ngiltere
78.700.00
183.091.15
2000
Almanya
20.400.00
38.201.81
2001
Almanya
20.000.00
42.386.61
2001
ngiltere
10.200,00
20.463.58
2002
Almanya
384.825.00
848.083.44
2002
Norveç
501.12
3.423.76
2003
Almanya
20.100.00
48.610.84
2003
Japonya
1.883.20
15.425.81
2003
Singapur
529.92
3.211.16
2003
talya
42.000.00
87.862.26
2003
Almanya
20.100.00
60.076.00
2003
Almanya
24.192.00
79.440.26
2004
Almanya
16.470.00
46.998.88
2004
Almanya
16.000.00
48.667.70
2005
Almanya
20.100.00
45.479.71
________________________________________
Page 6
6
Geçiş Dönemi
Geçiş dönemi, organik üretim için karar alarak bu üretim için gerekli hazırlıkların
yapılmaya başlanmasından organik ürünün üretilip, belgelendirilmesine kadar geçen
döneme denilmektedir. Arıcılık işletmesine konvansiyonel üretimden organik üretime
geçiş için bir yıllık süre verilerek işletmenin organik üretim esaslarına uyumu sağlaması
sağlanır. Bu süreden önce veya geçiş dönemi içerisinde arıcılık işletmesi “organik
üretim” adı altında ürün pazarlayamamaktadır (Yücel, 2005).
Çizelge 3. 2005 Yılında Türkiye’nin Organik Arıcılığa Geçiş Sürecindeki Üretim
Verileri (Anonim, 2007c).
ller
Üretici Sayısı
Koloni Sayısı (Adet) Bal Üretim (Ton)
Ardahan
44
1860
-
Artvin
18
797
0.50
Ağrı
1
700
10.00
Adıyaman
1
290
1.50
Bayburt
1
53
1.00
Çanakkale
17
399
5.76
Çankırı
1
400
6.00
Düzce
9
670
16.75
Erzurum
4
800
13.70
Gümüşhane
1
300
7.00
Hatay
1
150
3.00
zmir
5
1300
-
Manisa
2
450
-
Mersin
2
350
2.80
Muğla
94
14360
-
Rize
5
347
2.65
Tekirdağ
6
280
-
Trabzon
1
300
6
Tunceli
27
1740
16.50
Van
1
300
4.50
Zonguldak
2
165
0.15
Toplam
21
243
26011
97.81
Kolonilerin Bulunduğu Bölgenin Yapısı
Arılığın bulunduğu bölgede arılar için yeterli miktarda doğal nektar, polen ve temiz su
kaynağı bulunmalıdır. Kolonilerin bulunduğu bölge yerleşim merkezlerinden, endüstri
alanlarından, karayollarından ve tarımsal ilâçların kullanıldığı konvansiyonel tarımın
yapıldığı bölgelerden uzakta olmalıdır. Organik bal üretimi için asgari 3 km yarıçaplı
alan içerisinde organik bitkisel üretim yapılmalı veya doğal bitki örtüsü bulunmalı,
ayrıca bu alan 1 yıl önceden kontrol ve sertifikasyon kuruluşunca denetim altına
alınmalıdır. Arı nakilleri stressiz ve kısa zamanda gerçekleştirilmelidir. Kimyasal
________________________________________
Page 7
7
mücadele yapılan ve karantina tedbirleri uygulanan alanlarda organik arıcılık
yapılamayacağı ve konvansiyonel tarım arazilerine yakın olarak yerleştirilen
arılıklardan elde edilen arı ürünleri “organik ürün” olarak değerlendirilmeyeceği
unutulmamalıdır (Uygur, 2004; Yücel, 2005).
Arı Irkı
Özellikle organik üretimde kullanılacak arı ırkı belirlenirken bölgesel koşullara en iyi
şekilde adapte olabilecek ve hastalıklara karşı dirençli bölgesel ekotipler göz önünde
bulundurulmalıdır. Söz konusu ekotipteki arının çevreden daha fazla nektar ve polen
toplama yeteneğine sahip olması gibi bir üstünlüğü beraberinde getirmektedir. Arı
kolonileri, organik üretim yapan işletmelerden suni oğul veya konvansiyonel üretim
yapan işletmelerden alınan arı kolonilerinin organik petekli çerçevelere aktarılmasıyla
elde edilir. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmeliğe göre ana arı
ihtiyacı yapay tohumlama ile veya geleneksel üretimlerden kolonilerin % 10’ u kadar
alınarak karşılanabilir (Yücel, 2005; Anonim, 2007b).
Üretimde Kullanılan Malzemelerin Özellikleri
şletmelerde kullanılan kovanlar ahşap kökenli doğal malzemelerden imal edilmiş
olmalıdır. Kovanlar balmumu, reçine, propolis ve bitkisel yağlar gibi doğal ürünler
kullanılarak boyanmalıdır. Ayrıca kovanlar arıların biyolojik özellikleri ve isteklerine
uygun olarak standart ölçülerde olmalıdır. Kovan parçalarının birleştirilmesinde çivi
veya metal malzeme kullanılmamalı, kullanılmış ise bu bölgeler propolis veya bal
mumu gibi doğal ürünler ile kapatılmalıdır (Emsen ve Genç, 2004). Organik üretimde
kovanlar pürmüz ile yakılarak, kullanılan diğer malzemeler ise doğal bitki özlerinden
yararlanılarak dezenfekte edilmelidir. Konvansiyonel üretimden organik tarıma geçiş
döneminde kovandaki peteklerin tümünün organik peteklerle değiştirilmesi
gerekmektedir. Bu amaçla organik balmumu kullanılmalıdır. Organik olmayan bal
mumu kullanılması durumunda, kalıntı analizi yapılarak balmumunda ilaç kalıntısı
olmadığının belgelenmesi gerekmektedir (Yücel, 2005).
Kolonilerin Beslenmesi
Sorunsuz bir kışlama için kovanlarda yeterince bal ve polen bırakılmalıdır. Organik
arıcılıkta arıların beslenmesi kendi kovanlarından elde edilen organik balla olmalıdır.
Ancak arıların yaşamı suni yemlemeye bağlı olduğu durumlarda organik biçimde
üretilen bal yerine, özellikle iklim koşulları balın kristalleşmesini hızlandırıyorsa,
________________________________________
Page 8
8
organik bitkisel üretim ile elde edilen şekerden yapılacak şurup veya organik şeker
melası kullanılmasına izin verilmektedir (Anonim, 2007b). Beslemeye nektar
akımından 15 gün önce son verilmelidir. Bunu izleyen bir sonraki besleme ise son bal
hasadından sonra yapılmalıdır. Arılıkta yapılan her uygulama mutlaka düzenli olarak
kovan sicil defterine yazılmalı, yapılan besleme, kullanılan ürünün tipi, tarihi, miktarı
ve besleme yapılan kovan numaraları ile ilgili bilgiler kaydedilmelidir (Yücel, 2005).
Hastalık ve Zararlılarla Mücadele Yöntemleri
Hastalık ve zararlılardan korunmak için hastalıklara dayanıklı ırklar veya ekotipler
seçilmeli, ana arılar düzenli olarak yenilenmeli, kovanlarda düzenli hastalık ve zararlı
kontrolü yapılmalıdır. Koruyucu önlemlere rağmen koloniler hastalanır veya zarar
görürse, hemen tedaviye alınmalı ve gerekirse koloniler izole edilmelidir. Tedaviye
uygun olması kaydıyla kimyasal bileşimli ilaçlar yerine fitoterapik ve homeoterapik
tedavi yöntemleri kullanılmalıdır. Tüm önlemlere rağmen hastalık görünmüş ise bu
işletmelere 1 yıllık geçiş süresi uygulanmaktadır (Anonim, 2007b).
Bal arılarında yaygın görülen ve en büyük zararlısı olan Varroa ile mücadelede organik
kökenli, balda ve balmumunda kalıntı bırakmayan bitkisel maddeler kullanılmalıdır.
Tütün yaprağının kullanılması sonucunda %75 oranında, okaliptüs ve defne
yapraklarının kullanılması ileVarroa üzerinde %44-48 oranında, kekik yaprağının
kullanılması ile Varroa akarı sayısında %93 oranında azalma belirlenmiştir (Yücel,
2005). Varroa zararlısı ile mücadelede “Biyolojik yöntem” olarak tanımlanan erkek arı
gözlerinin erken ilkbaharda imha edilmesi Varroa’nın gelişmesini doğal olarak
engellenmektedir. Yönetmelik bu amaçla erkek arı gözlü peteklerin imha edilmesine
izin vermektedir (Anonim, 2007b).
Ürünlerin şlenmesi, Paketlenmesi ve Depolanması
Kullanılan ambalajlar cam, tahta ve özel üretilmiş uygun organik kaplama
maddelerinden yapılmalıdır. Balın sağımı sırasında kimyasal sentetik kovucu
maddelerin kullanılması yasaktır. Bal hasadı sırasında temiz ve düzenli bir sistemin
kurulması, balların konulacağı kapların titizlikle temizlenmesi ve hazırlanması
gerekmektedir. Organik arı ürünlerinin ambalajlanması esnasında ürünün niteliğinin
bozulmamasına dikkat edilmelidir. Ürünün organik yapısını koruyacak bütün hijyenik
tedbirler alınmalıdır. Organik arı ürünleri konvansiyonel ürünlerden ayrı olarak
depolanmalı ve depolama sırasında herhangi bir kimyasal ilaç kullanılmamalıdır. Arı
________________________________________
Page 9
9
ürünlerinin depolanması sırasında oluşabilecek nem, sıcaklık ve ışık değişimlerine
dikkat etmek gerekmektedir (Yücel, 2005).
Organik Arı Yetiştiriciliği Yönetmeliği
Tüm dünya ülkelerinde olduğu gibi Türkiye’de de ekolojik dengenin korunması,
organik tarımsal faaliyetlerin yürütülmesi, organik tarımsal üretimin ve pazarlamanın
düzenlenmesi, geliştirilmesi, yaygınlaştırılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek
amacı ile 1/12/2004 tarihli ve 5262 sayılı Organik Tarım Kanunu’na dayanılarak
yapılan düzenlemeler ile 10 Haziran 2005 tarihli 25841 sayılı yeni bir yönetmelik
hazırlanmıştır. Bu yönetmelik her türlü bitkisel, hayvansal ve su ürünleri üretimi ile
kullanılacak girdilerin organik tarım metoduna uygun olarak üretilmesi veya temini,
orman ve doğal alanlardan organik tarım ilkelerine uygun olarak ürün toplanması, bu
ürünlerin işlenmesi, ambalajlanması, etiketlenmesi, depolanması, taşınması,
pazarlanması, kontrolü, sertifikalandırılması, denetimi ile cezai hükümlere ilişkin teknik
ve idari hususları kapsamaktadır (Anonim, 2007b).
Sonuç
Organik arıcılıkta hedeflenen verim ve kalitenin sağlanabilmesi için üreticilere teknik ve
ekonomik konularda bilgi akışının sağlanmasının şart olduğu ve geçiş sürecinde
üreticilerle yakın ilişkinin etkili olacağı bilinen gerçektir. Her yöre üreticisi için
önceliklerin ayrı ayrı belirlenerek ele alınması başarıyı arttıracaktır. Yine bugüne kadar
yapılan uygulamalarda organik arıcılık sistemin başarılı ve uzun süreli olması için
desteklerin bütün olarak ele alınması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Organik tarım
özellikle Avrupa Birliği Ülkeleri’nde kırsal kalkınma politikalarına entegre edilmeye
çalışılmakta, kırsal kalkınmaya yapacağı destek de açıkça belirtilmektedir. Kırsal
alanlarda kalkınmanın piyasa güçlerine dayanan, rekabetçi bir sistemi kurarak
gerçekleştirebileceği “araç” olarak organik tarımı keşfetmiştir. Birçok araştırmacı da
organik tarımda bu yönde bir politika oluşturulması gereğini vurgulamakta, aksi halde
geçmişte olduğu gibi organik ürün bolluğu nedeniyle üreticinin ürününü satamayacağı
ve düşük fiyatlar nedeniyle organik üretimin olumsuz yönde etkileneceğine dikkat
çekmiştir.
Türkiye’de organik arıcılığa geçişte başarılı olabilmek için üreticilere sağlanacak
finansal desteklere, hızlı bilgi akışına, geniş ürün yelpazesine, uluslararası standartlara
uygun üretime, ulusal semboller ile koruma ve plânlamaya yönelik çalışmalara ağırlık
________________________________________
Page 10
10
verilmelidir. Pazarlama kanallarının çeşitlenmesi organik tarıma geçişi hızlandıracaktır.
Özellikle Türkiye’nin Doğu Bölgelerinde ulaşım imkânlarının kısıtlı olduğu, tarımsal
amaçlı ilâçlama ve gübrelemenin olmadığı alanların fazla oluşu organik arıcılığa doğal
bir ortam sağlamaktadır. Türkiye arıcılığı için önemli bir potansiyeli de elinde
bulunduran Doğu Anadolu Bölgesi, başta arıcılar olmak üzere tarımsal faaliyetlerde
bulunan üreticilerin bilinçlendirilmesi ile var olan potansiyelden en üst seviyede
yararlanılmasına olanak sağlayacaktır. Bu sayede Türkiye’nin konvansiyonel bal
üretiminde olduğu gibi organik bal üretiminde de dünya sıralamasında üst sıralarda yer
alması ve ihracatta söz sahibi olması mümkündür.
Kaynaklar
Altuğ, T. 2005. spanya’da organik tarım. http://www.bugday.org/article.php?ID=72
(14.Mart 2006).
Anonim. 2006. Organic farming in europe. http://wwww.organic-euro (22 Ocak 2006).
Anonim. 2007a. Dünya’da organik tarım. http://www.egeliihracatcılar.com/organik
tarım (12 Nisan 2007).
Anonim. 2007b. T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Organik Tarım yönetmeliği.
Organik
Arı
Yetiştiriciliği.
http://www.tarim.gov.tr/uretim/organiktarim/organik.doc (12 Nisan 2007).
Anonim. 2007c. T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Organik Tarım statistikleri.
http://www.tarım.gov.tr/organik tarım (12 Nisan 2007).
Emsen, B., Genç, F. 2004. Organik bal üretimi, IV. Zootekni Bilim Kongresi 01–03
Eylül 2004, Isparta.
Kısagüner, K. 2001. Avrupa Birliği’nde kırsal kalkınma süreci ve organik tarım. T.C.
Dış lişkiler ve Avrupa Topluluğu Koordinasyon Dairesi Başkanlığı. Ankara.
Öztürk, A.. 2004. Organic honey production in Turkey. 1 st nternational Congress on
Organic Animal Production and Food Safety, 28 April- 1 May 2004, Kusadasi,
Turkey.
Saner, G., Engindeniz, S. 2001. Hayvancılıkta organik üretime geçiş olanakları ve
Türkiye üzerine bir değerlendirme, Türkiye 2. Ekolojik Tarım Sempozyumu 14-
16 Kasım 2001, Antalya.
Sundrum, A. 2001. Organic livestock farming: A Critical Review, Livestock Production
Science, 67(3):207-215.
________________________________________
Page 11
11
Şahinler, N., Ceylan, D.A., Gül, A. 2003. 1970’li yıllardan günümüze Türkiye
arıcılığının değerlendirilmesi, II. Marmara Arıcılık Kongresi 28-30 Nisan 2003,
Yalova.
Uygur, Ş.Ö. 2004. Organik arıcılık. Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü
Bülteni, 118 No’lu Broşür, Menemen, zmir.
Uğur, E. 2004. Organik üretimde bal önem kazanıyor. zmir Ticaret Odası Başkanlığı
Araştırma ve Geliştirme Müdürlüğü Bülteni, zmir.
Yücel, B. 2005. Organik arıcılığın ülkemizdeki vizyonu. Hasad Dergisi, 241:56-61.
5 Ekim 2011 Çarşamba
Propolisin Tarihçesi
Propolis insanoğlu tarafından binlerce yıldır kullanılmaktadır. Günümüzde ise artan bir popülerlik kazanmıştır. Arılar propolisi milyonlarca, insanlarsa binlerce yıldır kullanmaktadır. Arılar ve insanoğlu propolisi yararlı ve faydalı bulmaktadır. İnsanlık için bu reçinemsi yapının keşfedilen yararları henüz çok az kalmaktadır.
Propolis geçmiş dönemlerden beri çeşitli amaçlarda özellikle tıpta kullanılmaktadır. Eski Yunan yazıtları bu maddeyi iltihaplanan yaralar ve çürükler için kür olarak tanımlarken Roma’da yara üzerine konulan lapa benzeri karışımın yapımında pratisyenler tarafından kullanılmaktadır. İbranice eski vasiyetnamelerde tzori olarak geçmektedir ve terapetik özellikleri ile anılmaktadır. Avrupa’daki 12 yy. kayıtları propolisin medikal preparatlarının ağız ve yara enfeksiyonlarının tedavisi ve diş sağlığı için kullanımından bahseder. Propolisin yara iyileştirme özellikleri eski çağlarda Avrupa ve Kuzey Afrika’da, Mısır, Yunan ve Romalılarca bilinmekteydi.
http://www.organikbal.com/
http://www.aricilikmalzemeleri.web.tr/
2 Ekim 2011 Pazar
BALLARDA HATALI İLAÇ KULLANIMI SONUCU MEYDANA GELEN KALINTILARIN2/10/2011 ·
Yrd.Doç.Dr. Yavuz Kürşad DAŞ, Prof.Dr. Abdurrahman AKSOY
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Veteriner Fakültesi Farmakoloji-Toksikoloji Anabilim Dalı, SAMSUN
Arıcılık, bal arısını belli amaçlar doğrultusunda kullanabilme ve yönetebilmedir. Bal arıları; bal, balmumu, arı sütü, arı zehiri, çiçek tozu, propolis gibi insan sağlığı ve beslenmesi yönünden son derece değerli ürünler üretmesi ve toplaması yanında yapılan bitkilerde tozlaşma hizmetleri ile de tabiatta ve tarımsal üretimde hayati öneme sahiptirler (1,14).
Bal bitki nektarlarının, bitkilerin canlı kısımlarının salgılarının veya bitkilerin canlı kısımları üzerinde yaşayan bitki emici böceklerin salgılarının bal arısı (Apis mellifera) tarafından toplandıktan sonra kendine özgü maddelerle birleştirerek değişikliğe uğrattığı, su içeriğini düşürdüğü ve petekte depolayarak olgunlaştırdığı doğal üründür (6)
Arı hastalıkları ülkemiz arıcılığında önemli kayıplara yol açmakta olup, bilinçli bir ilaç kullanımı olduğunu söylemek oldukça zordur. Özellikle kış kayıpları olarak kayda geçen veya arıcılar arasında kış kayıpları olarak değerlendirilen kayıpların çoğu aslında arı hastalıklarının öldürücü seviyeye gelmesi ve kış aylarında kolonilerin sönmesidir. Hastalıkları belirlemeden kokteyl şeklinde değişik kimyasal ve antibiyotiklerin karıştırılıp arılara verilmesi ise oldukça zararlıdır. Değişik sınıf ve etki mekanizmalarına sahip ilaçların bir arada ve aynı zamanda kullanılması ilaç etkinliğini değiştirmekte, hastalıkları etkilememekte yada tam tersine arılarda öldürücü sonuçlar oluşturmaktadır. Bunun yanında arı ürünlerinde kalıntı sorunu yaratmakta ve böylece insanlar için yararlı bir ürünü riskli bir hale getirmektedir (3)
Gerek hayvanlar ve gerekse bitkiler veya tarım ürünleri ile bunların çevresinde kullanılan ilaç ve kimyasal maddelerin birçoğu, uygulandıkları alan ve canlıların vücudunda kısmen parçalanarak etkisiz veya zararsız hale gelirken veya getirilirken, bazıları (organik klorlu bileşikler, poliklorobifeniller, polibromobifeniller, metaller, bazı mantar ilaçları gibi) da son derece yavaş ayrışmaları dolayısıyla, bunlarda giderek artan miktarlarda birikirler; böylece besin zinciri yoluyla son tüketici olan insana ulaşırlar (11).
Yukarıda sıralanan etkilerden kaçınmak amacıyla besinlerdeki ilaç ve kimyasal madde kalıntı düzeylerini ortaya koymak için son derece duyarlı (mikro g/kg ve hatta ng/kg düzeyinde bile ölçüm yapabilen), güvenilir ve tekrarlanabilir analiz yöntemleri geliştirilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Gıda ve Tarım Örgütü (GTÖ), Avrupa Birliği’nin ilgili komisyonları, ABD’deki Besin ve İlaç İdaresi gibi kuruluşlar (FDA), yaptıkları çalışmalarla, tüketici sağlığının korunması da dahil, ilaç kalıntılarının yol açabilecekleri ekonomik ve sosyal yönlü olumsuzluklarının önlenmesi için çalışmakta, diğer ülkelerle birlikteliğin sağlanması için çaba sarf etmektedirler (10).
Ballarda ilaç kalıntıları başlıca iki yoldan kaynaklanır. Bunlardan ilki arı hastalıklarının sağaltımı amacıyla kovanda ilaç uygulanmasıdır. İlaç kalıntısının diğer nedeni zirai mücadelede kullanılan ilaçlardır. Bu ilaçlar işçi arıların balın ham maddesi olan bitki özlerini emmesi ile arılar tarafından alınıp kovana getirilir. İnsektisit amaçla kullanılan bu ilaçlar arılar için de zehirlidir ama kullanılan miktar düşük olduğu için genellikle arıların ölmesine sebep olmazlar. Ancak, balda kalıntıya neden olurlar (10)
Arı hastalıkları için son yıllarda ilaç kullanımı önemli derecede yaygınlaşmıştır. Ancak ilaçların, özellikle, antibiyotiklerin gelişi güzel kullanılması beklenen başarıyı önemli ölçüde etkilemiştir. Zira bazı hastalık yapıcı mikroorganizma türlerinin yaygın ve bilinçsizce kullanılması ilaçlara karşı toleransın artışına yol açtığı gibi dirençli suşların ortaya çıkışı da kaçınılmaz olmuştur. Bu nedenle ilaç seçiminin özellikle antibiyotik seçiminin yapılmasında hastalık etkenlerinin antibiyotiklere karşı duyarlılık derecelerinin bilinmesinde büyük yarar vardır. Özellikle Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından bal arıları için bu amaçla ruhsatlandırılmış ve Veteriner Hekim Reçetesi ile satılacak ilaçlar kullanılmak suretiyle ilaçlama yapılmalıdır (4).
Arı hastalık ve zararlılarına karşı kullanılacak ilaçlar Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nca ruhsatlandırılmaktadır. Dünyadaki gelişmelere bağlı olarak bazı ilaçların kullanımları kalıntıya sebep olmaları nedeniyle (özellikle antibiyotikler) sınırlandırılmıştır. Amerikan Yavru Çürüklüğü, Avrupa Yavru Çürüklüğü ve Septisemi için daha önce kullanımına izin verilmiş olan eritromisinin arılarda kullanımı kaldırılmıştır Bal arılarında bakterilerden ileri gelen hastalıklar (Amerikan Yavru Çürüklüğü, Avrupa Yavru Çürüklüğü, Septisemi) için kullanımına izin verilmiş ilaç etkin maddesi bulunmadığından ruhsatlı bir müstahzar da yoktur. Bal arıları için önemli olan parazitler; Varroa jacobsoni (Arı canavarı), Acarapis woodi (Trakea akarı), Meloe variegatus (Yakı böceği), Senotainia tricuspis’tir. Arıcılıkta önemli olan bal arısı zararlıları; Büyük Balmumu Güvesi, Küçük Bal Mumu Güvesi, Arı Biti Ölübaş kelebeği’dir. Arılardaki bu parazitlere karşı ruhsatlandırılmış ilaç etkin maddeleri amitraz, flumethrin, coumaphos, formik asit ve timoldur (2).
Varroa hastalığına karşı akarisid özelliğe sahip ilaç uygularken laboratuvar testlerinden geçirilmemiş, arı ve insan sağlığı üzerinde olumsuz etkisi olan kimyasal maddeler kullanılmamalıdır. İlaçlar mutlaka tarif edildiği şekilde ve uygun dozda kullanılmalıdır. Bal hasatı döneminde kesinlikle ilaçlama yapılmamalı, erken ilkbahar ve geç sonbaharda ilaçlama yapılmalıdır. İlaçlama genellikle hava sıcaklığının 14° C'nin üstünde olduğu günlerde ve arıların kovana döndükleri tercihen akşam saatlerinde yapılmalıdır. Kovanda bölme tahtaları varsa ilaçlama sırasında çıkartılarak arıların serbest hareket etmeleri sağlanmalıdır, Fumigant şeritlerin alevli yanmamasına dikkat edilmeli, uygulama sırasında maske, eldiven, gözlük takılmalıdır. Bu kapsamda erken ilkbahar ve özellikle geç sonbahar döneminde Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından bal arıları için bu amaçla ruhsatlandırılmış ve Veteriner Hekim Reçetesi ile satılacak ilaçlar kullanılmak suretiyle düzenli ilaçlama yapılmalıdır. Bu şekilde balda ilaç kalıntısının en aza indirgenmesi de temin edilmiş olacaktır. Ayrıca coğrafi durum ve iklim şartları çerçevesinde aynı bölgedeki tüm arılıkların da eş zamanlı olarak ilaçlanması sağlanmalı ve bu denetlenmelidir. Münavebeli olarak ilaç kullanımının sağlanması, Varroaların bu kimyasallara direnç kazanmasının önlenmesi açısından çok önemlidir. Çünkü az sayıdaki akarın dirençliliği bile dirençli popülasyonların oluşmasına neden olabilmektedir (5).
Ballarda kalıntı olarak bulunmasına izin verilen ilaç ve kimyasal maddelerin tolerans sınırları Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliğinde belirtilmiştir. Buna göre ballarda pestisid etkin madde miktarı toplam 0.01 mg/kg’ı geçmemelidir. Ayrıca peteklerde bulunan mum güvesine karşı kullanılan naftalenin ballarda bulunmasına izin verilen kalıntı miktarı 0.01 mikro g/kg’dır.6 Türk Gıda Kodeksi’ne göre ballarda kalıntı olarak bulunmasına izin verilen veteriner ilaçları miktarları amitraz ve coumaphos için 200 mg/kg, cymiazol için 1000 mg/kg’dır (13).
Bal için ilaç kalıntı arınma süresi “GÜN” olarak ifade edilir. Tedavi süresince ve son ilaç uygulamasından sonra 30 gün boyunca elde edilen bal insan tüketimine sunulmamalıdır. Arıların bal üretimine başlamasına en az 32 gün kala ve bal üretimi boyunca kullanılamaz. İlaç uygulanan kovanlardan elde edilen ballar insan tüketimine sunulmamalıdır. Arıların bal üretmeye (tutmaya) başlamasından itibaren bal hasadına kadar ilaç kullanılamaz. İnsan tüketimine sunulacak olan polen, arı sütü, propolis vs toplama ve üretme döneminde kovanlara (arılara) uygulanamaz. Bal akımı (bal tutumu) süresince ve bal akımının başlamasına asgari 3 gün kala uygulanmamalıdır (9).
Avrupa Birliği Konseyi’nin 29 Nisan 1996 tarihinde yayınlamış olduğu 96/23/EC Direktifi, Avrupa Birliği’ne üye, aday ve aday adayı ülkelerle ticaret yapan diğer ülkeler için canlı hayvan ve hayvansal ürünlerde ilaç ve kimyasal madde kalıntısı sorununa ilişkin çeşitli kurallar getirmiştir. Türkiye Avrupa Birliği’ne aday adayı ve üye ülkelerle ticaret yapan bir ülke olduğu için, üye ülkelere yapacağı canlı hayvan ve hayvansal ürün ihracatında bu direktifin getirmiş olduğu kurallara uyma zorunluluğu vardır. 96/23/EC Direktifi’ne göre ballarda kalıntısı izlenilmesi gereken madde grupları B1 (antibakteriyel maddeler-sülfonamid ve kinolonlar da dahil), B2c (sentetik piretroid ve karbamat insektisidler), B3a (OK bileşikler-Poliklorobifeniller dahil) ve B3b (OF insektisidler)’dir.7 Eğer bir veteriner ilacı için belirlenmiş bir Maksimum Kalıntı Limiti (MRL) yok ise bu durumda bu ilacın kalıntısının balda veya petekte bulunmaması gerekir. Avrupa Birliği’ne bal ihracatı yapan ülkelerin, MRL belirtilmemiş ilaçların kalıntıları için, günümüz teknolojisinde genel kabul edilen tespit limiti olan 10 mikro g/kg (ppb) sınırına uymaları önerilmektedir (12)
KAYNAKLAR
1. ARI YETİŞTİRİCİLİĞİ (2002). Erişim: [http://www.tarim.gov.tr/Bilgi/yetistiricilik/ariyetistiriciligi.htm]. Erişim tarihi: 24.09.2002.
2. AKPINAR, Ş. (2007). Balda kalıntı: Erişim: [http://www.ordutarim.gov.tr/subeleler/kontrol/BAL/ baldakalinti.doc]. Erişim tarihi: 22.02.2007.
3. AYDIN, L., ÇAKMAK, İ., GÜLEĞEN, E., KORKUT, M. (2003). Güney Marmara Bölgesi Arı Hastalıkları ve Zararlıları Anket Sonuçları. Uludağ Arıcılık Derg. Şubat: 37–40.
4. BAL ARILARININ AMERİKAN YAVRU ÇÜRÜKLÜĞÜ HASTALIĞINA KARŞI KORUNMA VE MÜCADELE TALİMATI (2001). Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü. Hukuki Dayanak: 12.11.2001 tarih ve HSHD-HHM–10474–029963 Sayılı Koruma ve Kont Gn. Md. Yazısı. KKGM - Akay Cad. No:3 Bakanlıklar/ANKARA. Erişim: [http://www.kkgm.gov.tr/talimat/ amr_yavru.html]. Erişim tarihi: 21.02.2007.
5. BAL ARILARININ VARROOSİS’İNE KARŞI KORUNMA VE MÜCADELE TALİMATI (2001). Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü. Hukuki Dayanak: 12.11.2001 tarih ve HSHD-HHM-10474-029963 Sayılı Koruma ve Kont Gn. Md. Yazısı. KKGM - Akay Cad. No:3 Bakanlıklar/ANKARA. Erişim: [http://www.kkgm.gov.tr/talimat/varroasis.html]. Erişim tarihi: 21.02.2007.
6. BAL TEBLİGİ (2005) Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği Tebliğ No: 2005/49. Resmi Gazete 17.12.2005 Tarih, 26026 Sayı. 7. COUNCIL DIRECTIVE 96/23/EC (1996). On measures to monitor cetain substances and residues thereof in live animals and animal products and repealing Directives 85/358/EEC and 86/469/EEC and Decisions 89/187/EEC and 91/664/EEC. Of. J. EC. No: L 125/11. 23.05.1996.
8. DAŞ, Y.K. (2004). Türkiye’de Üretilen Ballarda Bazı Organik Fosforlu ve Sentetik Piretroid İnsektisit Kalıntılarının İncelenmesi. Doktora tezi. Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Ankara.
9. GIDALARDAKİ İLAÇ KALINTI UYARILARI HAKKINDA TALİMAT (2002). Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü. Tamim No: 2002 / 11. KKGM - Akay Cad. No:3 Bakanlıklar/ANKARA. Erişim: [http://www.kkgm.gov.tr/talimat/gidalarda_ilac_kalinti_uyarilari.html]. Erişim tarihi: 21.02.2007.
10. KAYA, S., PİRİNÇCİ, İ., TRAŞ, B., ÜNSAL, A., BİLGİLİ, A., AKAR, F., DOĞAN, A., YARSAN, E. (2002). Veteriner Hekimliğinde Toksikoloji. 2.Baskı, Medisan Yayınevi, Ankara.
11. KAYA, S., PİRİNÇCİ, İ., ÜNSAL, İ.A., KARAER, Z., TRAŞ, B., BİLGİLİ, A., AKAR, F., DOĞAN, A. (2002). Veteriner Hekimliğinde Farmakoloji. 2. Cilt, 3.Baskı, Medisan Yayınevi. Ankara.
12. SUNAY, A.E. (2006). Balda antibiyotik kalıntısı sorunu. Uludağ Arıcılık Derg. Kasım: 143-148.
13. TÜRK GIDA KODEKSİ–HAYVANSAL KÖKENLİ GIDALARDA VETERİNER İLAÇLARI MAKSİMUM KALINTI LİMİTLERİ TEBLİĞİ (2002). T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığından ve Sağlık Bakanlığından. Tebliğ No:2002/30. Resmi Gazete İlk Yayın 28.04.2002 24739, 1. Değişiklik 11.02.2004 25370, 2. Değişiklik 06.06.2005 25837. Erişim: [http://www.okyanusbilgiambari.com/tgm/Tebl/T-Bulasan-VeterinerilaclariMaksimumkalinti.pdf]. Erişim tarihi: 21.02.2007.
14. ZEYBEK, H. (1991). Arı Hastalıkları ve Zararlıları. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Hayvan Hastalıkları Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü. Etlik / Ankara.
www.organikbal.com
www.aricilikmalzemeleri.web.tr
24 Eylül 2011 Cumartesi
Propolisin İyilşetirici Etkisi
Viral Enfeksiyonlar
Klinik deneyler, insanlarda grip rahatsızlığına karşı koruyucu etki gösterdiğini ortaya koymuştur. Soğuk algınlığında, propolis kullanan hastalar 3 günde tamamen iyileşirken, propolis kullanmayan hastalarda bu sürenin 5 güne çıktığı görülmüştür. Deri hastalıkları geçiren hastalardaki klinik deneylerde, propolis kreminin uçuk tip 1 ve uçuk Zona Zoster virüslerine karşı belirgin tedavi edici özellikte olduğu gözlenmiştir. Propolis kremi yara ve acının süresini azaltmış, ayrıca yara nöbetleri arasındaki süreyi de azaltmıştır
http://www.aricilikmalzemeleri.web.tr/
http://www.organikbal.com/
Klinik deneyler, insanlarda grip rahatsızlığına karşı koruyucu etki gösterdiğini ortaya koymuştur. Soğuk algınlığında, propolis kullanan hastalar 3 günde tamamen iyileşirken, propolis kullanmayan hastalarda bu sürenin 5 güne çıktığı görülmüştür. Deri hastalıkları geçiren hastalardaki klinik deneylerde, propolis kreminin uçuk tip 1 ve uçuk Zona Zoster virüslerine karşı belirgin tedavi edici özellikte olduğu gözlenmiştir. Propolis kremi yara ve acının süresini azaltmış, ayrıca yara nöbetleri arasındaki süreyi de azaltmıştır
http://www.aricilikmalzemeleri.web.tr/
http://www.organikbal.com/
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)
